Aan ontwikkelingshulp schort veel. Het kan effectiever, efficienter en ga zo maar door. En mischien helpt het wel helemaal niet. De Balie heeft zich regelmatig zich met het debat bemoeit. Voor het laatst in De Geglobaliseerde Glazen Bol in mei 2008 met Andrew Mwenda, Simeon Djankov en Susan George. Wij waren daarin zeker niet uniek. Ook toen al stonden opiniepagina’s vol. Zelfs de gemeente Castricum heeft zich niet onbetuigd gelaten.Eigenlijk is ontwikkelingssamenwerking nooit onomstreden geweest.

Maar het is niets in vergelijking met wat er de komende tijd op stapel staat. Ik heb even een overzichtje gemaakt van bijeenkomsten in Amsterdam.

15 september: De (on)zin van ontwikkelingshulp, CREA en SIB

17 september: De nieuwe aanpak van ontwikkelingssamenwerking; Zijn bedrijven betere armoedebestrijders, De Rode Hoed, aflevering 2

7 oktober: Stop de hulp. Waarom ontwikkelingshulp niet werkt en wat er wel moet gebeuren, Globalizeringslezing in Felix Meritis

15 oktober: Ontwikkeling kent geen shortcut, Wilde Ganzen in Felix Meritis

17 oktober: Ontwikkelingssamenwerking: Laat maar waaien! Politiek 2015 en NCDO in Felix Meritis

26 november: Symposium Effectiviteit van ontwikkelingshulp in Afrika, VU Podium

Is het niet eens tijd voor een programma over de effectiviteit van het maatschappelijk debat?

Gisteren 1 september heb ik een debat bijgewoond. Gewoon als bezoeker. Over klimaatverandering. En ik vond het verschrikkelijk. Dat lag niet aan de organisatie, maar aan de zaal vol met zwaar verontwaardigde mensen. De één na de ander hield een “het-is-vijf-voor-twaalf” pleidooi. Daarna hielden ze zeer geëmotioneerd een journalist en een wetenschapper voor, dat beide heren veel te weinig doen om klimaatverandering te voorkomen.

Journalist Paul Luttikhuis van het NRC heeft zijn eigen blog over klimaatverandering en is daarmee één van de weinige journalisten die regelmatig en gedegen bericht over klimaatverandering. Toch werd zijn integriteit in twijfel getrokken. “Heeft u kinderen? Als u over twintig jaar terugkijkt, kunt u dan tegen hen zeggen: ‘Papa heeft er alles aan gedaan om klimaatverandering te voorkomen’?”.

De wetenschapper Rob van Dorland van het KNMI had het ook niet makkelijk. Hij mocht zich van het publiek niet verschuilen achter ‘onzekerheid’ in de wetenschap. Hij moest overgaan tot actie. Zijn antwoord dat wetenschappers daar niet voor zijn, kon op weinig begrip rekenen. “Je bent toch mens! Dit gaat ons allemaal aan!” Helaas voor de zaal en gelukkig voor ons, moeten de beslissingen door politici worden genomen. Die politici durven alleen niet, met als gevolg dat wetenschappers onder druk worden gezet om met bewijzen te komen. Daarmee komt de geloofwaardigheid van klimaatwetenschap in het geding (wetenschappelijk bewijs op bestelling). Maar als het aan de zaal lag, zouden de woorden wetenschapper, activisit en politicus synoniemen van elkaar worden.

De spreker waar de bijeenkomst om te doen was, Mark Lynas (auteur van het boek Six Degrees), kwam maar weinig aan het woord. Hij kwam met een paar interessante dingen. Over klimaatsceptici zei hij, dat deze klimaatverandering ontkennen uit ideologisch oogpunt. De sceptici zien ‘environmentalism’ als de grootste bedreiging voor liberaal kapitalisme sinds het communisme. Ik denk dat Mark daar gelijk in heeft. De Nederlandse klimaat scepticus Hans Labohm heeft geschreven dat de milieubeweging “the road to serfdom”, titel van boek van liberaal boegbeeld Von Hayek, dichter bij brengt.

Als ik met één gevoel uit de bijeenkomst van gisteren ben gekomen, dan is het niet dat klimaatverandering ons de grootste rampen gaat brengen, maar dat de klimaatsceptici groot gelijk hebben! Bij vlagen vond ik de mensen in de zaal een stelletje extremistische engerds die niet konden wachten om de vrijheden van andere mensen in de wereld in te perken.

Maar ik ben helemaal geen fan van klimaatsceptici. Ze weigeren tenslotte wetenschappelijke inzichten te accepteren, omdat het ideologisch even niet uitkomt. Daarmee zijn ze net zo erg als de klimaatfanaten van gisteren. Als ik thuis de column van Jeremy Clarkson in de Top Gear van september 2009 lees over plannen in Engeland om het ontkennen van klimaatverandering strafbaar te stellen, dan vind ik dat een heel goed idee. Maar alleen samen met een wet die het klimaatfanaten ook verbiedt hun mond open te trekken. En als beide kampen hun klep houden, misschien dat dan eindelijk een echt en open gesprek mogelijk is over wat te doen om klimaatverandering te voorkomen. Op zo’n manier dat ik straks gewoon in een dikke auto kan rijden, omdat ik dat wil.

Bericht oorspronkelijk van 10 maart 2009.

De Balie staat bekend als een links huis, ook al maken we geen politiek linkse programma’s. Ik stem zelf wel vaak links of op D66. Toch kan ik flink gefrustreerd raken als ik geconfronteerd wordt met ‘echt linkse mensen’ (altijd een mooie vage uitspraak).

Ik doel op mensen die niet alleen links stemmen, maar die ook denken dat ze het morele gelijk volledig aan hun zijde hebben. Ik spraak laatst een meisje in De Balie dat heel fel werd, omdat ik zei dat ik een programma te links vond en dat het daarom niet in De Balie hoorde. Zij: “En is De Balie dan niet links; niet geëngageerd”. Ze maakte daar een rare link; net of je alleen geëngageerd bent als je links bent. Geert Wilders is toch ook geëngageerd?

Ik heb het over die mensen die denken dat werken voor een NGO de hoogste roeping is (nou vooruit, vrij gevestigde kunstenaar zijn is echt de hoogte roeping, maar voor de meeste niet haalbaar). Ik heb het over mensen die ook nog eens neerkijken op mensen die niet voor een NGO werken, maar voor, God verhoede, het bedrijfsleven. Over banken moet je nu al helemaal niet meer beginnen… (Ik vraag me dan vooral af wie de NGO gaat betalen, als iedereen voor een NGO werkt).

Het is links zijn als religie en maatschappelijke betrokkenheid als gebod. Ik kom ze regelmatig tegen in De Balie, maar ken het type vooral uit mijn tijd in Wageningen. Ze zijn overbetrokken (denk ook aan de Nederlanders met hun plaatsvervangende woede tijdens het Congo programma) en hebben geen gevoel voor humor, zeker niet als het om geloofszaken gaat.

Daarom twee links:

In de Intermediair stond een mooi verslag van een bijeenkomst Stichting voor Vluchtelingstudenten. “Persvoorlichter Nadja gaf toe dat ze ‘overbetrokken’ was. Ze had het idee dat ze haar vluchtelingen moest beschermen om excessen te voorkomen. ‘Ik wil niet dat journalisten vluchtelingen aan het huilen brengen.’” Lees het artikel hier.

En een heerlijk nummer van Nellie McKay. Uiteindelijk heel verantwoord, maar mooie openingszin met feminists don’t have a sense of humor. Hopelijk kan zij het nummer een keer komen zingen in De Balie.