De groei van Wilders zal wel weer historisch genoemd gaan worden. Hij zelf noemde het al de definitieve doorbraak van de PVV. De analyses zullen ons nog maanden en misschien jaren om de oren vliegen. Ik heb er nu al genoeg van. Voor deze keer dan toch mijn analyse.

Ik stem geen PVV. Ik ben het ook totaal niet eens met de PVV. Ik kan Wilders niet luchten of zien. En wat roept die man een onzin. Maar of ik wil of niet, Wilders hoort erbij. Op democratische wijze - ook al is het geen democratische partij - krijgt hij veel stemmen en bij een democratie hoort nu eenmaal dat de uitslag soms niet bevalt. Een les die Geert Wilders en aanhang zich ook wel eens eigen mag maken.

Wat mij echter het meest opvalt is de rare wijze waarop andere partijen reageren. Zoals Balkenende die bij Knevel en Van den Brink mag zeggen dat Wilders toch zeker geen Fortuyn is. Of Hamer die na het verlies van de PvdA vindt dat de PvdA het niet goed heeft weten uit te leggen. In andere woorden, de kiezer begrijpt het niet en dus moet de PvdA beter gaan communiceren…

Het is allemaal zo paternalistisch, ik zou bijna op de PVV gaan stemmen. Kiezers overzien niet alle gevolgen van hun stem. Maar ze weten heus wel wat ze doen. Balkenende hoeft ze niet te vertellen dat Wilders Fortuyn niet is. En de PvdA moet vooral niet na gaan denken over hun communicatiestrategie. Zolang de tenneur van andere partijen is dat de kiezers het allemaal niet goed begrijpen, dan zal de PVV alleen maar groeien.

En waarom ook niet? Wie begint over de opvolging van Kroes en daarmee de indruk wekt dat het allemaal om baantjes gaat, die verdient een hele grote PVV. En alleen met Wilders in de regering blijkt pas hoeveel hij gedaan krijgt en of mensen hem blijven steunen.

Wilders presenteert zichzelf als het doorgeefluik van het volk. Volgens hem draait het daar ook om in de politiek. Ik ben het daar niet mee eens. Ik ben op zoek naar politici die zelf wat vinden en daarvan proberen ze kiezers te overtuigen.

Dat is de PvdA niet gelukt. Maar waarom is dat niet iets om trots op te zijn? De PvdA heeft standpunten die haaks staan op die van de PVV. Met dit electoraat kost dat stemmen. So be it.

Update: Uit analyse is inmiddels gebleken dat oud-PvdA stemmers vrijwel niet zijn overgestapt naar de PVV, maar naar D66 en GroenLinks. PVV heeft haar stemmers vooral gehaald bij de SP, CDA en VVD. De PvdA heeft toch niet zoveel om trots op te zijn.

In “Pimp my Europe” ging De Balie op zoek naar een symbool en/ of ritueel dat Europese burgers meer bij de EU zou betrekken om de band met de Europese democratie te versterken. Over de winnaar en zijn project volgt meer in latere posts, maar een echt symbool van een goed functionerende democratie volgde na de uitslag van Pimp my Europe; het lijsttrekkersdebat. En de wijze waarop zo’n debat gaat, dat is één groot ritueel. Vol vileine opmerkingen en schouderklopjes, een waar feest om naar te kijken en te luisteren.

Misschien is het een teken aan de wand van de Nederlandse/ Europese democratie dat het juist bij deze verkiezingen heeft ontbroken aan goede debatten. Kijk bijvoorbeeld naar het debat bij Pauw en Witteman (uitzending 7 mei). De uitzondering op de regel, was het debat hier. Twijfel je nog over je stem, kijk het debat van 25 mei dan hier terug.

Europa? Ja.

De slogan van D66. En weer klinkt het alsof je bij een referendum moet komen stemmen. Alsof je voor of tegen Europa (=EU) stemt. Dat ging al niet op bij het referendum (wat de ja campagne je ook wilde laten geloven) over de grondwet en nu al helemaal niet. Het gaat om de partij die van plan is met de EU waar jij achter staat! Daar stem je op, daar zeg je ja tegen.

De EU is. Dat was de titel van mijn vorige post. Maar wat is de EU eigenlijk? 

Volgens de ChristenUnie/SGP is het wel samenwerken, maar geen superstaat. Wat betekent dat? De EU is nu veel samenwerken (en soms totaal niet, bijvoorbeeld op het gebied van Rusland of China) en het is nu zeker geen superstaat. Maar wil de ChristenUnie/ SGP de EU verder optuigen of juist niet? Of vinden ze het wel goed zo, die vage en hybride constructie die de EU nu is, juist doordat het geen superstaat is?

Ik krijg sterk de indruk dat volgens velen de EU wel een superstaat is. Dan wordt er gepraat over Brussel alsof dat vergelijkbaar is met Berlijn, Parijs of Den Haag. Brussel wil dit. Brussel wil dat. Ik durf al te betwijfelen of je echt kunt zeggen: “Den Haag wil dit”, maar in het geval van Brussel is het onzin.  Beleid dat uit Brussel komt, is namelijk niet meer dan de som der delen van wat nationale staten willen (en regelmatig minder). De EU heeft geen regering en die zit dan ook niet in Brussel.

Dat weerhoudt Netwerk niet om een reeks te maken over de invloed van Europa op ons dagelijks leven. De eerste aflevering werd ronkend aangekondigd met ”Hoe Brussel uw belastinggeld besteedt”. Dat ging dan over de 9 miljoen Europees geld die gestoken is in de Blauwe Stad in Noord-Groningen.

“Wat?! Heeft Brussel dat project in Noord-Groningen bedacht?”, zul je nu wellicht denken. Ik was daar namelijk door verrast. Zo zit het dan ook niet. Het project is bedacht door Groningers en goedgekeurd door onder meer de Provinciale Staten in Groningen.

“Waar zit dan de link met EU gelden?” Doodgewoon subsidie. Het plan is ingediend door Groningen en vanuit de EU is er subsidie gekomen, omdat het Noorden van het Nederland een relatief arme regio is binnen de EU en het heeft daarom recht op steungelden, net zoals bijvoorbeeld regio’s in Polen.

“Maar het project loopt niet goed. Het wordt zeker aangestuurd vanuit Brussel?” Nee, totaal niet. Projectmanagement ligt in Groningen. Brussel heeft er niets mee te maken, op die 9 miljoen na dan.

“Het Europees Parlement had dat geld zeker kunnen voorkomen?” Helaas, het antwoord is nee. Verdeling van subsidiegelden op dat niveau is geen onderdeel van het takenpakket van het EP.

“Waarom wordt het dan uitgezonden in een Europa reeks in aanloop van EP verkiezingen?”

De Blauwe Stad mag dan al of niet mislukt zijn, de verantwoordelijkheid ligt bij Groningen. Als het al een voorbeeld is van de verkwisting van belastinggeld, dan is het er één van een lokale overheid. Eigenlijk moeten we blij zijn met die Groningers, want nu wordt Europees geld tenminste nog in eigen land verkwist. Anders zou onze netto bijdrage aan de EU nog hoger zijn.

Verspilling en dat de EU zoveel kost, volgens het NCRV programma “Europa in tien ergenissen” - de mooiste programmatitel sinds “Kunst omdat het moet” - is dat de grootste ergenis van Nederlanders  over de EU (Als je op de link klikt doe dan vooral de test even, heb je er meteen weer een ergenis bij! Want als je niet weet hoeveel een euro weegt, dan ben je natuurlijk geen echte Europeaan…). “Zo’n 250 euro per jaar betaalt de Nederlander en wat krijgt hij daarvoor terug?!” roept SP lijsttrekker Dennis de Jong op nu.nl. Onder meer de Blauwe Stad, maar daar zal Dennis de Jong niet zo van onder de indruk zijn gezien zijn deelname aan eerder genoemde uitzening van Netwerk. Wat betreft Dennis de Jong moet het afgelopen zijn met het rondpompen van geld door Brussel. 

Toch een opmerkelijk standpunt van een partij die op basis van solidariteitsargumenten in Nederland dat rondpompen alleen maar wil laten toenemen. Solidariteit met de eigen armen eerst?

Stemmen. Stemmen. Stemmen. Mocht de opkomst voor de Europese verkiezingen meevallen 4 juni, dan zal dat niet komen door het spotje waarin een man en een vrouw door het bos lopen en de man stemmen hoort die zeggen “Stemmen”. De man zegt tegen de vrouw: “Ik hoor stemmen”. Waarna de vrouw volkomen neutraal antwoord: “Ja, we gaan stemmen. Voor het Europees parlement”. Wat is dat nou voor spot? Is het een poging tot humor? Of is het echt alleen maar om mensen te herinneren aan het feit dat ze moeten … stemmen? Maar dan had “4 juni: Verkiezingen Europees parlement. Vergeet het niet!”, ook volstaan.

Wat wel een verademing is, is dat het spotje volledig verstoken is van enige uitleg over de EU. Het is niet het zoveelste pleidooi voor het belang van Brussel. Dat is een uitzondering. Er worden heel veel verkiezingsprogramma’s georganiseerd, maar eigenlijk zijn het (pro) Europa programma’s. Een voorbeeld: vrijdag aanstaande is in de Melkweg een programma dat heet ‘I Vote Europe’. Uit de inleidende tekst:

Aan de vooravond van de verkiezingen komen musici, schrijvers, (oud)politici, lijsttrekkers, filmmakers, ondernemers en sporters bij elkaar om te praten over het karakter van Europa en over de invloed die de verkiezingen gaan hebben op ons Nederlandse leven.

De lijsttrekkers worden als vierde categorie genoemd. Over de standpunten van de partijen rept de tekst hoegenaamd niet. De opening wordt verzorgt door staatssecretaris Europese Zaken Timmermans. De bijeenkomst wordt gefinancieerd door de permanente vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Den Haag en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat is op zich al vreemd. Het gaat hier tenslotte om verkiezingen gekoppeld aan een democratisch instituut. Waarom wordt die gefinancieerd door een Europese instantie die mede door het EP wordt gecontroleerd en een Nederlands ministerie dat zich met het buitenland bezig houdt? Stel je voor dat bij de volgende verkiezing voor de Tweede Kamer een bijeenkomst wordt gefinancieerd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, opening door de minister, lijsttrekkers worden als vierde genoemd en met als titel “Ik stem Nederland”.

Want die titel - I vote Europe - is ook al raar. In de titel kies je Europa. Er zit geen voorzetsel bij. Je kiest… Europa. Is Europa hier synoniem aan de EU? En de EU wordt gelijkgesteld aan het Europese Parlement? En ik stem toch niet op Europa? De EU is er. Waar we op moeten stemmen is op de partij waarvan we denken dat die de beste visie op die EU heeft.  

Het probleem met zoveel Europa programma’s is, dat de EU niet ‘is’. Het is net alsof de Europese Verkiezingen gaan over het herbevestigen van onze deelname aan de EU. Alsof het een referendum is. Dus moet er nog maar eens worden uitgelegd hoe belangrijk de EU is (of niet). Alle goede intenties bij een programma als ‘I vote Europe’ ten spijt, het resultaat is juist dat je de EU ondermijnt i.p.v. versterkt. Het zou moeten gaan over de verkiezingen; over wat de partijen van plan zijn in Brussel. Pas dan neem je de EU en het parlement serieus.

Dat stomme spotje uit het begin doet dat dan tenminste goed. De EU is en waar het dus om gaat is … stemmen.