De EU is. Dat was de titel van mijn vorige post. Maar wat is de EU eigenlijk? 

Volgens de ChristenUnie/SGP is het wel samenwerken, maar geen superstaat. Wat betekent dat? De EU is nu veel samenwerken (en soms totaal niet, bijvoorbeeld op het gebied van Rusland of China) en het is nu zeker geen superstaat. Maar wil de ChristenUnie/ SGP de EU verder optuigen of juist niet? Of vinden ze het wel goed zo, die vage en hybride constructie die de EU nu is, juist doordat het geen superstaat is?

Ik krijg sterk de indruk dat volgens velen de EU wel een superstaat is. Dan wordt er gepraat over Brussel alsof dat vergelijkbaar is met Berlijn, Parijs of Den Haag. Brussel wil dit. Brussel wil dat. Ik durf al te betwijfelen of je echt kunt zeggen: “Den Haag wil dit”, maar in het geval van Brussel is het onzin.  Beleid dat uit Brussel komt, is namelijk niet meer dan de som der delen van wat nationale staten willen (en regelmatig minder). De EU heeft geen regering en die zit dan ook niet in Brussel.

Dat weerhoudt Netwerk niet om een reeks te maken over de invloed van Europa op ons dagelijks leven. De eerste aflevering werd ronkend aangekondigd met ”Hoe Brussel uw belastinggeld besteedt”. Dat ging dan over de 9 miljoen Europees geld die gestoken is in de Blauwe Stad in Noord-Groningen.

“Wat?! Heeft Brussel dat project in Noord-Groningen bedacht?”, zul je nu wellicht denken. Ik was daar namelijk door verrast. Zo zit het dan ook niet. Het project is bedacht door Groningers en goedgekeurd door onder meer de Provinciale Staten in Groningen.

“Waar zit dan de link met EU gelden?” Doodgewoon subsidie. Het plan is ingediend door Groningen en vanuit de EU is er subsidie gekomen, omdat het Noorden van het Nederland een relatief arme regio is binnen de EU en het heeft daarom recht op steungelden, net zoals bijvoorbeeld regio’s in Polen.

“Maar het project loopt niet goed. Het wordt zeker aangestuurd vanuit Brussel?” Nee, totaal niet. Projectmanagement ligt in Groningen. Brussel heeft er niets mee te maken, op die 9 miljoen na dan.

“Het Europees Parlement had dat geld zeker kunnen voorkomen?” Helaas, het antwoord is nee. Verdeling van subsidiegelden op dat niveau is geen onderdeel van het takenpakket van het EP.

“Waarom wordt het dan uitgezonden in een Europa reeks in aanloop van EP verkiezingen?”

De Blauwe Stad mag dan al of niet mislukt zijn, de verantwoordelijkheid ligt bij Groningen. Als het al een voorbeeld is van de verkwisting van belastinggeld, dan is het er één van een lokale overheid. Eigenlijk moeten we blij zijn met die Groningers, want nu wordt Europees geld tenminste nog in eigen land verkwist. Anders zou onze netto bijdrage aan de EU nog hoger zijn.

Verspilling en dat de EU zoveel kost, volgens het NCRV programma “Europa in tien ergenissen” – de mooiste programmatitel sinds “Kunst omdat het moet” – is dat de grootste ergenis van Nederlanders  over de EU (Als je op de link klikt doe dan vooral de test even, heb je er meteen weer een ergenis bij! Want als je niet weet hoeveel een euro weegt, dan ben je natuurlijk geen echte Europeaan…). “Zo’n 250 euro per jaar betaalt de Nederlander en wat krijgt hij daarvoor terug?!” roept SP lijsttrekker Dennis de Jong op nu.nl. Onder meer de Blauwe Stad, maar daar zal Dennis de Jong niet zo van onder de indruk zijn gezien zijn deelname aan eerder genoemde uitzening van Netwerk. Wat betreft Dennis de Jong moet het afgelopen zijn met het rondpompen van geld door Brussel. 

Toch een opmerkelijk standpunt van een partij die op basis van solidariteitsargumenten in Nederland dat rondpompen alleen maar wil laten toenemen. Solidariteit met de eigen armen eerst?

Gisteren vrijwel de hele dag aan de buis gekluisterd gezeten na het gebeuren in Apeldoorn. RTL had besloten non-stop uit te zenden over de aanslag en dat leverde zeer boeiende televisie op. Niet dat er erg veel te melden was. De nieuwsfeiten waren zeker in die eerste uren zeer schaars. Het was boeiend, omdat het een ‘the making of’ van het dagelijkse nieuws werd.

Neem de live uitgezonden persconferentie van 15.45. Elke vraag was te horen, inclusief onzin en slecht luisteren door journalisten.

Ook de keuzes waar de makers zich voor gesteld zagen, waren prominent zichtbaar. Op een gegeven moment werd een ooggetuige aangekondigd van de huiszoeking in Huissen. Het bleek te gaan om een jongentje van een jaar of 12 die onder meer wist te melden dat er een raampje was ingetikt. Op de vraag waarom dat was gebeurd, antwoordde hij: “Wat moet je dan doen als de deur dicht zit?”. Ik heb dit vraaggesprek daarna niet meer terug gezien, wel een aantal andere gesprekken met buurtbewoners, die eigenlijk niets te melden hadden.

Ik had verder het idee dat de presentatoren veel meer waardeoordeel lieten doorschemeren. Zo werd de beslissing om een aantal feesten niet af te lasten in Amsterdam aangekondigd met zichtbaar ongenoegen en de tekst: “Overal stoppen de feesten en vieringen voor Koninginnedag… behalve in Amsterdam”. Dat deze keuze voortkwam uit veiligheidsoverwegingen moesten de kijkers zelf maar afleiden uit de bijzinnen van de verslaggever ter plaatse.

Het meest geboeid raakte ik echter door Ger van der Veen en Sandra Schuurhof, respectievelijk veiligheidsdeskundige en verslaggeefster ter plaatse. Ger van der Veen was vrijwel de hele middag aanwezig was en gaf op elke speculatie en suggestieve vraag met graagte antwoord. Met een zekere regelmaat keek hij daarbij even steels de camera in. Volgens mij wist Van der Veen eigenlijk niets van de genomen maatregelen en had hij net zoveel gezien als wij allemaal. Alles wat daarop volgde noem ik maar even deskundig giswerk. Daarbij schuwde hij grote termen niet.

Zo vond hij dat er steeds meer vragen kwamen over de beveiliging. Van der Veen vertelde uitgebreid over de noodzaak dat veiligheidsscenario’s nooit mogen worden verspreid en dat ze moeten worden genummerd, zodat het altijd duidelijk is wie er heeft gelekt. Want degene die dat nu mogelijk gedaan heeft, zal moeilijk op te sporen zijn. Van der Veen zou het schandalig vinden als de dader in het bezit zou zijn van zo’n veiligheidsscenario. Een mooi verhaal, logisch, en kloppend. Maar het probleem was dat het helemaal niet bekend was wat voor tijdsschema de dader had. Het kan ook een tijdsschema zijn, zoals iedereen die op internet kan vinden.

Een dieptepunt, ook in vraagstelling, was het volgende vraag/ antwoord (vraag gesteld rond half vier): “Maar stel dat het doelwit de Koninklijke familie was, wat kun je dan uitrichten met zo’n kleine Daihatsu tegen zo’n grote bus?” “Nou, als je met de auto de bus in de flanken raakt, dan … [veelbetekende stilte]“.

Ik heb normaal gesproken geen voorkeur voor de NOS ten opzichte van RTL. Ik vind beide vaak vervelend om naar te kijken. Dit keer was het contrast tussen RTL en NOS wel groot, in het voordeel van de NOS, door de gasten. Blijkbaar hebben de redacteuren van de NOS betere adressenboekjes. Zo zat ik te kijken naar het NOS journaal om 16.00 (geloof ik) met een oud hoofd van de veiligheidsdienst van het Koninklijk Huis. Deze man kreeg de vraag voorgeschoteld over de gevolgen als de auto vol explosieven had gezeten; een vraag slechter dan wat dan ook bij RTL. Het antwoord was simpelweg dat dit niet zo was. Verder zei hij dat alle veiligheidsmaatregelen waren genomen en dat tegen sommige dingen het gewoon niet mogelijk is om je te beveiligen. Daarmee had de deskundige bij de NOS toch een heel ander verhaal dan Ger van der Veen die rond die tijd zei dat de vragen steeds groter werden.

Nu begrijp ik ook wel dat zo’n oud hoofd bij de NOS niet zomaar zijn collega’s gaat afvallen en openlijk gaat speculeren over alles wat ze fout hebben gedaan. Onafhankelijk is hij niet. Maar bij hem kon ik tenmiste plaatsen waar hij zijn kennis vandaan had. Bij Van der Veen ontbrak dat. Van der Veen was gewoon veiligheidsdeskundige. Ik ben dus zelf op zoek gegaan bij Google. Het leverde alleen bar weinig op.

De gevonden berichten zijn veelal oud. Het meerendeel gaat over een rel met de gemeente Amsterdam waarvan Van der Veen en zijn stichting SPPH het dupe zijn geweest. Het lijkt erop dat de SPPH de onterecht benadeelde partij is, maar die conclusie is minder snel gevonden dan beschuldigende stukken in onder meer de Volkskrant. Mijn zoektocht leverde mij geen informatie op over de expertise van de heer Van der Veen. Ook de website van de stichting waar hij voorzitter van is, bood geen uitkomst. Ik weet nog steeds niet waarom RTL hem belde om daar te komen zitten.

Sandra Schuurhof was de verslaggeefster ter plaatse van RTL. Vanaf het eerste moment dat ze in beeld kwam, viel ze op door haar nadrukkelijke aanwezigheid in de rapportage en persoonlijke betrokkenheid. Altijd een moeilijke mix in journalistieke verslaggeving, maar gaande weg leek het persoonlijke steeds belangrijker te worden. Zo ging ze al heel snel praten over het einde van Koninginnedag zoals we het nu kennen. En daar is ze niet meer over opgehouden. Nergens werd ze bevestigd in haar mening, ondanks dat ze er herhaaldelijk naar vroeg. Dat maakte echter niets uit. Nadat ze de vraag aan Balkende had kunnen stellen, die iets antwoordde als “dat is nu nog niet aan de orde”, sloot ze af met de zinnen dat we Koninginnedag nooit meer zo zouden vieren.

Bij het half acht bulletin van RTL mocht Sandra nog één keer verslag doen. En alles draaide om haar. “De Koninklijke familie ging achter mij het paleis in. Ik heb ze niet meer zien zwaaien. En toen wist ik dat het afgelopen was, dat Koniginnedag afgelopen was. Premier Balkenende heeft tegen mij gezegd dat de koningin aangeslagen was”. En ga zo maar door. In vrijwel elke zin leek een ik te zitten of een persoonlijke observatie.

Net zoals bij Ger van der Veen voelde ik me geroepen om er achter te komen wie Sandra eigenlijk was, want ik had nog nooit van haar gehoord. Google leverde dit keer veel meer info op en een gevoel dat ik haar wel had moeten kennen. Ze werkte al tien jaar bij RTL Nieuws, maar was kort geleden de royalty verslaggeefster geworden voor zowel RTL Nieuws als RTL Boulevard. En dat feit levert een paar mooie quotes op:

,,Kom ik bij het winkelen Máxima tegen, zeggen we altijd even gedag. Denk nou niet dat ik haar meteen gezellig vraag wat ze heeft gekocht, want ons contact blijft zakelijk. Maar ik kijk natuurlijk onwillekeurig wel even van welke winkels ze tassen draagt.”

“Ik werk al meer dan tien jaar voor RTL Nieuws. Dan ben je een soort doorgeefluik, als persoon doe je er eigenlijk niet toe. In Boulevard is het geven van nieuws natuurlijk ook wel belangrijk, alleen dan draait het meer om mijn persoon. Wie ben ik, en wat vind ik ervan?“

Waarom vond RTL het eigenlijk nodig om non stop uit te zenden? Waarom niet het nieuws steeds herhalen en dan onder in beeld zetten dat er meteen zou worden uitgezonden zodra er nieuwe ontwikkelingen bekend zouden worden? Het NOS deed zoiets en dat werkte beter. Er was simpelweg niet genoeg te melden voor een permanente uitzending. Maar voor mij leverde het dus om andere redenen boeiende televisie op. Een uitzending “rampjournalistiek, werk in uitvoering”. Een uitzending “Roeien met de riemen die je hebt”. En daar is veel lef voor nodig. Ik ben blij dat ik er bijna geen moment van heb gemist.

In mijn post van 6 april had ik het over het rapport dat de vermeende link behandeld tussen hedendaagse televisie en seksuele moraal onder jongeren. In Indonesië maken ze zich ook druk over dit soort zaken, waar niet eigenlijk. Vorig jaar namen ze in Indonesië een anti porno wet aan. Deze wet is nogal ruim geformuleerd, waardoor bijvoorbeeld Balinese volksdansen als porno kunnen worden gezien.

Veel berichtgeving over de wet gaat over die volksdansen en over de (groeiende) invloed van de Islam, waardoor de wet mogelijk werd. De link tussen Islamitische partijen en de wet is uiteraard aanwezig. In het parlement waren het twee Islamitische partijen die de wet heel actief steunden. Maar deze partijen hadden bij lange na niet een meerderheid. De grootste partijen van Indonesië zijn seculier, net zoals de president. En ook die zijn akkoord gegaan met de wet.

Het gemak waarmee de Islam en de nieuwe wet aan elkaar gekoppeld worden, is op zijn zachts gezegd gemakzuchtig. Het is zelfs een beetje stemmingmakerij. Het NOS journaal besteedde aandacht aan de wet in een reportage van 5 minuten in het Acht uur Journaal van 7 april (de wet is al van kracht gegaan begin december). De reportage wordt ingeleid met de woorden dat de aankomende verkiezingen duidelijk moeten maken hoe groot de rol van de Islam is in de Indonesische politiek. “Radicale politici willen strenge Islamitische normen wettelijk opleggen aan de Indonesische bevolking.”

Dat klinkt toch wel heel dreigend. Het is eigenlijk ook gewoon onzin. Uit opiniepeilingen bleek toen al dat Islamitische partijen grond zouden verliezen in die aanstaande verkiezingen. Dat is ook uitgekomen, de partijen hebben nog geen 30% van de stemmen gekregen. Een verlies van 10%. En dat zijn dus alle partijen in Indonesië met een Islamitische grondslag, zowel het equivalent van het CDA als de SGP.

Vergelijk het Journaal item eens met deze briefing van The Economist, gepubliceerd een paar dagen voor de uitzending van het Journaal. The Economist steekt de loftrompet over het wonder van de Indonesische democratie, die tegen verwachting in aanslaat en redelijk stabiel is, zonder dat The Economist problemen van fraude, corruptie en minderheden negeert. De pornowet is wel geteld twee regels waard.

Het journaal item zegt volgens mij meer over Nederland nu, dan over Indonesië. Een zeer inzichtelijk boekje over hoe correspondenten misschien wel over een land rapporteren, maar toch vooral voor het eigen publiek, is Nederland op Scherp . In dit boekje verzamelde Pieter van Os bijdragen van buitenlandse correspondenten over Nederland vlak na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Zo staat er een bericht in van een Russische kwaliteits krant. Volgens dit bericht zou het ‘schandaal’ over de echtheid van de borsten van Georgina Verbaan in scene zijn gezet om de aandacht af te leiden van de rol van overheidsdiensten in bovengenoemde moorden.

Alhoewel ik begrijp hoe zo’n bericht van het Journaal tot stand komt, vind ik het wel jammer dat er die avond mensen op de bank zullen hebben gezeten en die tegen elkaar zeiden: “Zie, van die Moslims mag ook niets. En naar Bali hoeven we ook niet meer”.