Gisteren 1 september heb ik een debat bijgewoond. Gewoon als bezoeker. Over klimaatverandering. En ik vond het verschrikkelijk. Dat lag niet aan de organisatie, maar aan de zaal vol met zwaar verontwaardigde mensen. De één na de ander hield een “het-is-vijf-voor-twaalf” pleidooi. Daarna hielden ze zeer geëmotioneerd een journalist en een wetenschapper voor, dat beide heren veel te weinig doen om klimaatverandering te voorkomen.

Journalist Paul Luttikhuis van het NRC heeft zijn eigen blog over klimaatverandering en is daarmee één van de weinige journalisten die regelmatig en gedegen bericht over klimaatverandering. Toch werd zijn integriteit in twijfel getrokken. “Heeft u kinderen? Als u over twintig jaar terugkijkt, kunt u dan tegen hen zeggen: ‘Papa heeft er alles aan gedaan om klimaatverandering te voorkomen’?”.

De wetenschapper Rob van Dorland van het KNMI had het ook niet makkelijk. Hij mocht zich van het publiek niet verschuilen achter ‘onzekerheid’ in de wetenschap. Hij moest overgaan tot actie. Zijn antwoord dat wetenschappers daar niet voor zijn, kon op weinig begrip rekenen. “Je bent toch mens! Dit gaat ons allemaal aan!” Helaas voor de zaal en gelukkig voor ons, moeten de beslissingen door politici worden genomen. Die politici durven alleen niet, met als gevolg dat wetenschappers onder druk worden gezet om met bewijzen te komen. Daarmee komt de geloofwaardigheid van klimaatwetenschap in het geding (wetenschappelijk bewijs op bestelling). Maar als het aan de zaal lag, zouden de woorden wetenschapper, activisit en politicus synoniemen van elkaar worden.

De spreker waar de bijeenkomst om te doen was, Mark Lynas (auteur van het boek Six Degrees), kwam maar weinig aan het woord. Hij kwam met een paar interessante dingen. Over klimaatsceptici zei hij, dat deze klimaatverandering ontkennen uit ideologisch oogpunt. De sceptici zien ‘environmentalism’ als de grootste bedreiging voor liberaal kapitalisme sinds het communisme. Ik denk dat Mark daar gelijk in heeft. De Nederlandse klimaat scepticus Hans Labohm heeft geschreven dat de milieubeweging “the road to serfdom”, titel van boek van liberaal boegbeeld Von Hayek, dichter bij brengt.

Als ik met één gevoel uit de bijeenkomst van gisteren ben gekomen, dan is het niet dat klimaatverandering ons de grootste rampen gaat brengen, maar dat de klimaatsceptici groot gelijk hebben! Bij vlagen vond ik de mensen in de zaal een stelletje extremistische engerds die niet konden wachten om de vrijheden van andere mensen in de wereld in te perken.

Maar ik ben helemaal geen fan van klimaatsceptici. Ze weigeren tenslotte wetenschappelijke inzichten te accepteren, omdat het ideologisch even niet uitkomt. Daarmee zijn ze net zo erg als de klimaatfanaten van gisteren. Als ik thuis de column van Jeremy Clarkson in de Top Gear van september 2009 lees over plannen in Engeland om het ontkennen van klimaatverandering strafbaar te stellen, dan vind ik dat een heel goed idee. Maar alleen samen met een wet die het klimaatfanaten ook verbiedt hun mond open te trekken. En als beide kampen hun klep houden, misschien dat dan eindelijk een echt en open gesprek mogelijk is over wat te doen om klimaatverandering te voorkomen. Op zo’n manier dat ik straks gewoon in een dikke auto kan rijden, omdat ik dat wil.

Grote SUV’s en busjes van de politie blokkeerden op 4 mei de toegangswegen naar de Dam. Bij de herdenkingsdienst in Apeldoorn mochten er geen auto’s zichtbaar zijn in de directe omgeving van de schouwburg waar de dienst plaats vond. De angst voor aanslagen met auto’s heeft door Karst T. in zijn zwarte Suzuki Swift Nederland bereikt.

Die angst leeft in Irak al langer. In maart stond het Amerikaanse toneelgezelschap Sponsored by Nobody twee dagen in De Balie met de voorstelling W.M.D. (just the low points). Eén van acteurs was de in België woonachtige Irakees Mokhalled Rasem. Hij ontvluchtte Irak in 2004. Hij vertelde over zijn ervaringen in de laatste maanden voor zijn vertrek. Hij heeft vrienden verloren door autobommen. Hij heeft auto’s zien ontploffen. Op een bepaald moment liep hij over straat al scannend naar verdachte auto’s. Wij kunnen daar iets van mee krijgen door filmpjes te bekijken op youtube zonder natuurlijk zelf daadwerkelijk fysiek risico te lopen.

Een ander moment dat ik me een heel klein beetje kon voorstellen hoe het is om met de angst voor autobommen te leven was twee jaar geleden toen Partizan Publik twee autobomwrakken naar Nederland wist te krijgen en op het Leidseplein legde. Op de grond van het Leidseplein waren lijnen getekend, die aangaven dat je in het bereik van de bom stond. Een andere lijn gaf aan dat vanaf dat punt de bom dodelijk zou zijn. Als die auto ontploft was, daar op die plek, dan zou er niets van het hele plein zijn overgebleven.

Net zoals ik beschreef over de Swift, werd ik daar op het Leidseplein nieuwsgierig naar de auto. Ik probeerde er achter te komen wat voor type auto het eigenlijk was. Het bleek te gaan om een Toyota Carina II.Wat voor leven had deze auto gehad? Wie heeft hem ontworpen? Waar was hij geproduceerd? Welke eigenaren heeft de wagen allemaal gehad?

Misschien was het zelfs wel een geïmporteerde tweedehands auto, eentje die ooit hier in Nederland rondreed. Dat is natuurlijk niet waarschijnlijk, maar zeker niet vergezocht. Iedereen die wel eens in Derde Wereldlanden is geweest, heeft auto’s zien rondrijden met duitse reclames of een NL sticker. Ik heb in elk geval onder andere gele bussen gezien in Guinee met daarop “06-9292 Voor al uw OV-Reisinformatie”.

Hoe dichtbij ‘Nederlandse’ auto’s bij bomaanslagen kunnen komen bewijst toch wel deze foto van een Fort Sierra met een sticker van Attractiepark Slagharen (post van 15 juli 2003). De foto is alweer uit 2003, maar als oud medewerker van het park deed de foto mij veel. Er is zelfs een (zeer) kleine kans dat ik die sticker heb geplakt.

Op basis van het serienummer van die Toyota of zelfs van die Fort Sierra moet het toch mogelijk zijn om ongeveer te construeren hoe deze auto’s van ontwerpfase tot bom werden en nu verder leven als symbool van verschrikking.

Ik zou er graag een boek over willen schrijven. Het levert uiteraard een geromantiseerd verhaal op, waar levens van mensen over de wereld met elkaar verweven worden om te culmineren tot die ontploffing in Baghdad. Het zou vanuit een gebruiksvoorwerp de wereld laten zien, de levens van mensen die met de auto in aanraking zijn geweest en het zou laten zien hoe mensen tot de auto, inclusief culturele en pragmatische verschillen. Van heilige koe en ultiem individueel vervoersmiddel tot wapen in handen van religieuze fanaten. Het boek zou vergelijkbaar zijn met de film Babel, waar een geweer achtergelaten in Marokko door een Japanse zakenman de levens van verschillende families op tragische wijze met elkaar verbindt.

Naast dat ik denk dat het een interessant globaliserings verhaal oplevert, zou ik ermee ook bij willen dragen aan het niet langer anoniem laten van die autobommen. Om het voorbeeld van mijn vorige post aan te halen, een item dat zegt: “man vermoord met bestekmes” is minder indrukwekkend dan “man vermoord met Ikea bestekmes”. Wat bij ons bijna niet anders kon, doordat iedereen die Swift heeft zien doorrijden, dat moet bij Irak ook. We hebben in Nederland toch zeker 6 miljoen auto´s rondrijden, maar hoeveel Swifts zitten daartussen. Of Toyota Carina II´s. “Autbom onploft op boekenmarkt in Bagdad, 38 doden.” Of “Toyota Carina ontploft op boekenmarkt in Bagdad, 38 doden.”

Ik vermoed dat in elk geval iedereen die een Carina heeft gehad en zelfs iedereen met een Toyota langer bij dit berichtje stilstaat, dan wanneer de auto anoniem blijft.

Apeldoorn 2009 zal de bezitters van zwarte suzuki’s nog lang heugen. De Telegraaf berichtte dat chauffeurs van deze auto’s commentaar kregen en dat er naar ze gebaard werd. Een aantal van de comments dat volgde op dit bericht wil ik hier graag herhalen.

Dat is normal gedrag dat op een trauma volgt. Dat moet weer wegzakken. Ik ben ooit overvallen door Antillianen en vertoonde een tijdje hetzelfde gedrag t.a.v. donkere mensen. Gaat vanzelf weer over. Helaas is je autootje tegen die tijd dat het over is niks meer waard, vrees ik.

De Vox Populi laat zich weer van zijn beste, simplistische kant zien. Een auto is slechts een ding. Een ding nota bene waar geen enkeel statement mee gemaakt wordt. Val dan ook meteen iedereen aan die met mes en vork eet, want er worden me wat mensen dood- of neergestoken. Hoe dom kun je zijn????? Dit soort achterlijke lieden dient linea recta zijn rijbewijs voor altijd te worden afggenomen, ze sporen nl. van geen kanten.

Veel reacties wijzen de boosheid in de richting van zwarte Suzuki Swifts af. Daarbij beweert de lezer van de reactie hier net boven dat een auto slechts een ding is. Dat is natuurlijk waar, maar dat betekent niet dat mensen geen eigen betekenis en zelfs emoties toekennen aan objecten en machines, zoals auto’s. Op die gronden denkt David Levy dat we in de toekomst verliefd zullen worden op robots; een theorie die we zullen behandelen in KennisCafé #15 op 15 juni. Minder extreem, maar ook omstreden is het werk van Bruno Latour en Michael Callon met hun actor-network theory. Objecten hebben hun eigen agency en bepalen mede de omgeving. Dat geldt ook voor zwarte Suzuki Swifts.

Zelf zou ik graag het netwerk van die Suzuki in kaart brengen. Op basis van het serienummer moet het toch mogelijk zijn om het leven van de Swift op te tekenen. Wie heeft de betreffende editie van de Swift ontworpen? Was er een technicus verantwoordelijk voor het verstevigen van de voorste kreukelzones?

De Swift van Karst T. was uit 1993. T. was niet de eerste eigenaar. Zal er iemand (of meerdere mensen) zijn geweest, die zijn oude auto heeft herkend? Misschien wel zijn/ haar eerste auto met herinneringen aan een mooie romantische vakantie. Of de monteur die de auto zijn laatste APK beurt gaf en na afloop wellicht de sleutel teruggaf aan Karst T. met de woorden: “Alsjeblieft, hij kan er weer tegenaan”. De vervaldatum van de APK was overigens 17 juni 2009.

We kennen allemaal het einde van de Swift, maar hoe was het leven van de auto? Is het leven trouwens wel echt gestopt, of gaan we het wrak terugzien in een museum?

Los daarvan leeft de auto voort in non-materiële zin. De auto zit in het geheugen gegrift van allen die de beelden van Koninginnedag 2009 over en over hebben gezien. En de Suzuki Swift herdefineert hoe we andere Swifts ervaren en beoordelen. De één bepaalt het beeld van allen. Degene die de comment plaatste over beroofd worden door Antillianen heeft wellicht gelijk. Waar in eerste instantie de reacties op die Swifts, zoals beschreven in het Telegraaf artikel, als absurd en belachelijk overkomen, is het dus misschien wel een hele natuurlijke reactie.

De vergelijking die wordt getrokken tussen de Swift en messen en vorken klinkt lekker, maar klopt helemaal niet. Bij de Swift gaat het tenslotte niet om auto’s in het algemeen, maar een specifieke auto. Stel er is een moord gepleegd en groot in beeld komt het moordwapen. Een doodgewoon bestekmes van Ikea, stainless steel, duidelijk herkenbaar aan het handvat en het relatief brede lemet. De volgende dag ga je eten bij een collega die je niet goed kent. Je collega dekt de tafel en legt doodleuk dat type mes voor je neer op tafel. Schrik je? Maak je een onwillekeurige beweging? Zeg je er wat van? En zal je er weer bewust bij stil staan als je even later je stukje vlees ermee snijdt? En als we die vergelijking doortrekken, hoe reageer je nu als je op het zebrapad loopt en er komt een zwarte Swift aanrijden?

En laten we los van de auto ook even stilstaan bij het karakter van de chauffeurs. Tot nu toe waren de rijders van Swifts anoniem. Dit in tegenstelling tot de mensen achter het stuur van een SUV, BMW, Audi of Alfa. Van chauffeurs van dat soort auto’s hebben velen van ons een archetypisch beeld. Het zijn auto’s waarmee wel degelijk een statement wordt gemaakt; auto’s die de identiteit van de eigenaar maken en bevestigen. Maar voortaan bestaat ook van Suzuki Swift rijders een beeld, zeker als die Swift zwart is en van die generatie. Of je het wil of niet, Karst T. en zijn Swift bepalen nu mede de identiteit van al die andere rijders met zwarte Swifts. En rijden in zo’n auto kan worden opgevat als een statement en er één kopen na 30 april 2009 helemaal. Bij Autotrader staan er nu zo’n 10 te koop. Eens kijken of dat er binnenkort meer worden en of de prijzen gaan dalen.

En dan tot slot de vraag: toen je aan het begin van dit stuk de twee comments las, welke van de twee vond je belachelijk en stom? En nu?