Stemmen. Stemmen. Stemmen. Mocht de opkomst voor de Europese verkiezingen meevallen 4 juni, dan zal dat niet komen door het spotje waarin een man en een vrouw door het bos lopen en de man stemmen hoort die zeggen “Stemmen”. De man zegt tegen de vrouw: “Ik hoor stemmen”. Waarna de vrouw volkomen neutraal antwoord: “Ja, we gaan stemmen. Voor het Europees parlement”. Wat is dat nou voor spot? Is het een poging tot humor? Of is het echt alleen maar om mensen te herinneren aan het feit dat ze moeten … stemmen? Maar dan had “4 juni: Verkiezingen Europees parlement. Vergeet het niet!”, ook volstaan.

Wat wel een verademing is, is dat het spotje volledig verstoken is van enige uitleg over de EU. Het is niet het zoveelste pleidooi voor het belang van Brussel. Dat is een uitzondering. Er worden heel veel verkiezingsprogramma’s georganiseerd, maar eigenlijk zijn het (pro) Europa programma’s. Een voorbeeld: vrijdag aanstaande is in de Melkweg een programma dat heet ‘I Vote Europe’. Uit de inleidende tekst:

Aan de vooravond van de verkiezingen komen musici, schrijvers, (oud)politici, lijsttrekkers, filmmakers, ondernemers en sporters bij elkaar om te praten over het karakter van Europa en over de invloed die de verkiezingen gaan hebben op ons Nederlandse leven.

De lijsttrekkers worden als vierde categorie genoemd. Over de standpunten van de partijen rept de tekst hoegenaamd niet. De opening wordt verzorgt door staatssecretaris Europese Zaken Timmermans. De bijeenkomst wordt gefinancieerd door de permanente vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Den Haag en het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat is op zich al vreemd. Het gaat hier tenslotte om verkiezingen gekoppeld aan een democratisch instituut. Waarom wordt die gefinancieerd door een Europese instantie die mede door het EP wordt gecontroleerd en een Nederlands ministerie dat zich met het buitenland bezig houdt? Stel je voor dat bij de volgende verkiezing voor de Tweede Kamer een bijeenkomst wordt gefinancieerd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken, opening door de minister, lijsttrekkers worden als vierde genoemd en met als titel “Ik stem Nederland”.

Want die titel – I vote Europe - is ook al raar. In de titel kies je Europa. Er zit geen voorzetsel bij. Je kiest… Europa. Is Europa hier synoniem aan de EU? En de EU wordt gelijkgesteld aan het Europese Parlement? En ik stem toch niet op Europa? De EU is er. Waar we op moeten stemmen is op de partij waarvan we denken dat die de beste visie op die EU heeft.  

Het probleem met zoveel Europa programma’s is, dat de EU niet ‘is’. Het is net alsof de Europese Verkiezingen gaan over het herbevestigen van onze deelname aan de EU. Alsof het een referendum is. Dus moet er nog maar eens worden uitgelegd hoe belangrijk de EU is (of niet). Alle goede intenties bij een programma als ‘I vote Europe’ ten spijt, het resultaat is juist dat je de EU ondermijnt i.p.v. versterkt. Het zou moeten gaan over de verkiezingen; over wat de partijen van plan zijn in Brussel. Pas dan neem je de EU en het parlement serieus.

Dat stomme spotje uit het begin doet dat dan tenminste goed. De EU is en waar het dus om gaat is … stemmen.

Grote SUV’s en busjes van de politie blokkeerden op 4 mei de toegangswegen naar de Dam. Bij de herdenkingsdienst in Apeldoorn mochten er geen auto’s zichtbaar zijn in de directe omgeving van de schouwburg waar de dienst plaats vond. De angst voor aanslagen met auto’s heeft door Karst T. in zijn zwarte Suzuki Swift Nederland bereikt.

Die angst leeft in Irak al langer. In maart stond het Amerikaanse toneelgezelschap Sponsored by Nobody twee dagen in De Balie met de voorstelling W.M.D. (just the low points). Eén van acteurs was de in België woonachtige Irakees Mokhalled Rasem. Hij ontvluchtte Irak in 2004. Hij vertelde over zijn ervaringen in de laatste maanden voor zijn vertrek. Hij heeft vrienden verloren door autobommen. Hij heeft auto’s zien ontploffen. Op een bepaald moment liep hij over straat al scannend naar verdachte auto’s. Wij kunnen daar iets van mee krijgen door filmpjes te bekijken op youtube zonder natuurlijk zelf daadwerkelijk fysiek risico te lopen.

Een ander moment dat ik me een heel klein beetje kon voorstellen hoe het is om met de angst voor autobommen te leven was twee jaar geleden toen Partizan Publik twee autobomwrakken naar Nederland wist te krijgen en op het Leidseplein legde. Op de grond van het Leidseplein waren lijnen getekend, die aangaven dat je in het bereik van de bom stond. Een andere lijn gaf aan dat vanaf dat punt de bom dodelijk zou zijn. Als die auto ontploft was, daar op die plek, dan zou er niets van het hele plein zijn overgebleven.

Net zoals ik beschreef over de Swift, werd ik daar op het Leidseplein nieuwsgierig naar de auto. Ik probeerde er achter te komen wat voor type auto het eigenlijk was. Het bleek te gaan om een Toyota Carina II.Wat voor leven had deze auto gehad? Wie heeft hem ontworpen? Waar was hij geproduceerd? Welke eigenaren heeft de wagen allemaal gehad?

Misschien was het zelfs wel een geïmporteerde tweedehands auto, eentje die ooit hier in Nederland rondreed. Dat is natuurlijk niet waarschijnlijk, maar zeker niet vergezocht. Iedereen die wel eens in Derde Wereldlanden is geweest, heeft auto’s zien rondrijden met duitse reclames of een NL sticker. Ik heb in elk geval onder andere gele bussen gezien in Guinee met daarop “06-9292 Voor al uw OV-Reisinformatie”.

Hoe dichtbij ‘Nederlandse’ auto’s bij bomaanslagen kunnen komen bewijst toch wel deze foto van een Fort Sierra met een sticker van Attractiepark Slagharen (post van 15 juli 2003). De foto is alweer uit 2003, maar als oud medewerker van het park deed de foto mij veel. Er is zelfs een (zeer) kleine kans dat ik die sticker heb geplakt.

Op basis van het serienummer van die Toyota of zelfs van die Fort Sierra moet het toch mogelijk zijn om ongeveer te construeren hoe deze auto’s van ontwerpfase tot bom werden en nu verder leven als symbool van verschrikking.

Ik zou er graag een boek over willen schrijven. Het levert uiteraard een geromantiseerd verhaal op, waar levens van mensen over de wereld met elkaar verweven worden om te culmineren tot die ontploffing in Baghdad. Het zou vanuit een gebruiksvoorwerp de wereld laten zien, de levens van mensen die met de auto in aanraking zijn geweest en het zou laten zien hoe mensen tot de auto, inclusief culturele en pragmatische verschillen. Van heilige koe en ultiem individueel vervoersmiddel tot wapen in handen van religieuze fanaten. Het boek zou vergelijkbaar zijn met de film Babel, waar een geweer achtergelaten in Marokko door een Japanse zakenman de levens van verschillende families op tragische wijze met elkaar verbindt.

Naast dat ik denk dat het een interessant globaliserings verhaal oplevert, zou ik ermee ook bij willen dragen aan het niet langer anoniem laten van die autobommen. Om het voorbeeld van mijn vorige post aan te halen, een item dat zegt: “man vermoord met bestekmes” is minder indrukwekkend dan “man vermoord met Ikea bestekmes”. Wat bij ons bijna niet anders kon, doordat iedereen die Swift heeft zien doorrijden, dat moet bij Irak ook. We hebben in Nederland toch zeker 6 miljoen auto´s rondrijden, maar hoeveel Swifts zitten daartussen. Of Toyota Carina II´s. “Autbom onploft op boekenmarkt in Bagdad, 38 doden.” Of “Toyota Carina ontploft op boekenmarkt in Bagdad, 38 doden.”

Ik vermoed dat in elk geval iedereen die een Carina heeft gehad en zelfs iedereen met een Toyota langer bij dit berichtje stilstaat, dan wanneer de auto anoniem blijft.

Apeldoorn 2009 zal de bezitters van zwarte suzuki’s nog lang heugen. De Telegraaf berichtte dat chauffeurs van deze auto’s commentaar kregen en dat er naar ze gebaard werd. Een aantal van de comments dat volgde op dit bericht wil ik hier graag herhalen.

Dat is normal gedrag dat op een trauma volgt. Dat moet weer wegzakken. Ik ben ooit overvallen door Antillianen en vertoonde een tijdje hetzelfde gedrag t.a.v. donkere mensen. Gaat vanzelf weer over. Helaas is je autootje tegen die tijd dat het over is niks meer waard, vrees ik.

De Vox Populi laat zich weer van zijn beste, simplistische kant zien. Een auto is slechts een ding. Een ding nota bene waar geen enkeel statement mee gemaakt wordt. Val dan ook meteen iedereen aan die met mes en vork eet, want er worden me wat mensen dood- of neergestoken. Hoe dom kun je zijn????? Dit soort achterlijke lieden dient linea recta zijn rijbewijs voor altijd te worden afggenomen, ze sporen nl. van geen kanten.

Veel reacties wijzen de boosheid in de richting van zwarte Suzuki Swifts af. Daarbij beweert de lezer van de reactie hier net boven dat een auto slechts een ding is. Dat is natuurlijk waar, maar dat betekent niet dat mensen geen eigen betekenis en zelfs emoties toekennen aan objecten en machines, zoals auto’s. Op die gronden denkt David Levy dat we in de toekomst verliefd zullen worden op robots; een theorie die we zullen behandelen in KennisCafé #15 op 15 juni. Minder extreem, maar ook omstreden is het werk van Bruno Latour en Michael Callon met hun actor-network theory. Objecten hebben hun eigen agency en bepalen mede de omgeving. Dat geldt ook voor zwarte Suzuki Swifts.

Zelf zou ik graag het netwerk van die Suzuki in kaart brengen. Op basis van het serienummer moet het toch mogelijk zijn om het leven van de Swift op te tekenen. Wie heeft de betreffende editie van de Swift ontworpen? Was er een technicus verantwoordelijk voor het verstevigen van de voorste kreukelzones?

De Swift van Karst T. was uit 1993. T. was niet de eerste eigenaar. Zal er iemand (of meerdere mensen) zijn geweest, die zijn oude auto heeft herkend? Misschien wel zijn/ haar eerste auto met herinneringen aan een mooie romantische vakantie. Of de monteur die de auto zijn laatste APK beurt gaf en na afloop wellicht de sleutel teruggaf aan Karst T. met de woorden: “Alsjeblieft, hij kan er weer tegenaan”. De vervaldatum van de APK was overigens 17 juni 2009.

We kennen allemaal het einde van de Swift, maar hoe was het leven van de auto? Is het leven trouwens wel echt gestopt, of gaan we het wrak terugzien in een museum?

Los daarvan leeft de auto voort in non-materiële zin. De auto zit in het geheugen gegrift van allen die de beelden van Koninginnedag 2009 over en over hebben gezien. En de Suzuki Swift herdefineert hoe we andere Swifts ervaren en beoordelen. De één bepaalt het beeld van allen. Degene die de comment plaatste over beroofd worden door Antillianen heeft wellicht gelijk. Waar in eerste instantie de reacties op die Swifts, zoals beschreven in het Telegraaf artikel, als absurd en belachelijk overkomen, is het dus misschien wel een hele natuurlijke reactie.

De vergelijking die wordt getrokken tussen de Swift en messen en vorken klinkt lekker, maar klopt helemaal niet. Bij de Swift gaat het tenslotte niet om auto’s in het algemeen, maar een specifieke auto. Stel er is een moord gepleegd en groot in beeld komt het moordwapen. Een doodgewoon bestekmes van Ikea, stainless steel, duidelijk herkenbaar aan het handvat en het relatief brede lemet. De volgende dag ga je eten bij een collega die je niet goed kent. Je collega dekt de tafel en legt doodleuk dat type mes voor je neer op tafel. Schrik je? Maak je een onwillekeurige beweging? Zeg je er wat van? En zal je er weer bewust bij stil staan als je even later je stukje vlees ermee snijdt? En als we die vergelijking doortrekken, hoe reageer je nu als je op het zebrapad loopt en er komt een zwarte Swift aanrijden?

En laten we los van de auto ook even stilstaan bij het karakter van de chauffeurs. Tot nu toe waren de rijders van Swifts anoniem. Dit in tegenstelling tot de mensen achter het stuur van een SUV, BMW, Audi of Alfa. Van chauffeurs van dat soort auto’s hebben velen van ons een archetypisch beeld. Het zijn auto’s waarmee wel degelijk een statement wordt gemaakt; auto’s die de identiteit van de eigenaar maken en bevestigen. Maar voortaan bestaat ook van Suzuki Swift rijders een beeld, zeker als die Swift zwart is en van die generatie. Of je het wil of niet, Karst T. en zijn Swift bepalen nu mede de identiteit van al die andere rijders met zwarte Swifts. En rijden in zo’n auto kan worden opgevat als een statement en er één kopen na 30 april 2009 helemaal. Bij Autotrader staan er nu zo’n 10 te koop. Eens kijken of dat er binnenkort meer worden en of de prijzen gaan dalen.

En dan tot slot de vraag: toen je aan het begin van dit stuk de twee comments las, welke van de twee vond je belachelijk en stom? En nu?

Bericht oorspronkelijk van 10 maart 2009.

De Balie staat bekend als een links huis, ook al maken we geen politiek linkse programma’s. Ik stem zelf wel vaak links of op D66. Toch kan ik flink gefrustreerd raken als ik geconfronteerd wordt met ‘echt linkse mensen’ (altijd een mooie vage uitspraak).

Ik doel op mensen die niet alleen links stemmen, maar die ook denken dat ze het morele gelijk volledig aan hun zijde hebben. Ik spraak laatst een meisje in De Balie dat heel fel werd, omdat ik zei dat ik een programma te links vond en dat het daarom niet in De Balie hoorde. Zij: “En is De Balie dan niet links; niet geëngageerd”. Ze maakte daar een rare link; net of je alleen geëngageerd bent als je links bent. Geert Wilders is toch ook geëngageerd?

Ik heb het over die mensen die denken dat werken voor een NGO de hoogste roeping is (nou vooruit, vrij gevestigde kunstenaar zijn is echt de hoogte roeping, maar voor de meeste niet haalbaar). Ik heb het over mensen die ook nog eens neerkijken op mensen die niet voor een NGO werken, maar voor, God verhoede, het bedrijfsleven. Over banken moet je nu al helemaal niet meer beginnen… (Ik vraag me dan vooral af wie de NGO gaat betalen, als iedereen voor een NGO werkt).

Het is links zijn als religie en maatschappelijke betrokkenheid als gebod. Ik kom ze regelmatig tegen in De Balie, maar ken het type vooral uit mijn tijd in Wageningen. Ze zijn overbetrokken (denk ook aan de Nederlanders met hun plaatsvervangende woede tijdens het Congo programma) en hebben geen gevoel voor humor, zeker niet als het om geloofszaken gaat.

Daarom twee links:

In de Intermediair stond een mooi verslag van een bijeenkomst Stichting voor Vluchtelingstudenten. “Persvoorlichter Nadja gaf toe dat ze ‘overbetrokken’ was. Ze had het idee dat ze haar vluchtelingen moest beschermen om excessen te voorkomen. ‘Ik wil niet dat journalisten vluchtelingen aan het huilen brengen.’” Lees het artikel hier.

En een heerlijk nummer van Nellie McKay. Uiteindelijk heel verantwoord, maar mooie openingszin met feminists don’t have a sense of humor. Hopelijk kan zij het nummer een keer komen zingen in De Balie.

Vol enthousiasme was ik een paar weken geleden aan mijn blog begonnen, als onderdeel van de nieuwe Balie blogs. Het Congo programma maakte de blogs meteen onmisbaar. Een ideale plek om boze brieven te publiceren en de keuzes die ik als programmamaker had gemaakt, uit te leggen. Helaas bleek de blog minder duurzaam dan gedacht en binnen een week waren alle Balie blog gekaapt door robots die gebruikers aanmaakten om meer google hits te krijgen (of zoiets). Dat verklaarde de plotselinge user Joshua637452 en anderen!

Dus de blogs werden ontmanteld en toen bleken zelfs alle posts vol met bugs te zitten. Zo erg dat ze niet meer gered konden worden. Alles weg. Dacht ik. Want met google cache is toch nog één en ander boven water gekomen en nu ga ik alles weer terugzetten. Ik kan alleen niet de oorspronkelijke datum gebruiken. Het worden nieuwe posts. En de comments konden niet worden gered.