Uitzending rampjournalistiek
Friday, May 1st, 2009
Gisteren vrijwel de hele dag aan de buis gekluisterd gezeten na het gebeuren in Apeldoorn. RTL had besloten non-stop uit te zenden over de aanslag en dat leverde zeer boeiende televisie op. Niet dat er erg veel te melden was. De nieuwsfeiten waren zeker in die eerste uren zeer schaars. Het was boeiend, omdat het een ‘the making of’ van het dagelijkse nieuws werd.
Neem de live uitgezonden persconferentie van 15.45. Elke vraag was te horen, inclusief onzin en slecht luisteren door journalisten.
Ook de keuzes waar de makers zich voor gesteld zagen, waren prominent zichtbaar. Op een gegeven moment werd een ooggetuige aangekondigd van de huiszoeking in Huissen. Het bleek te gaan om een jongentje van een jaar of 12 die onder meer wist te melden dat er een raampje was ingetikt. Op de vraag waarom dat was gebeurd, antwoordde hij: “Wat moet je dan doen als de deur dicht zit?”. Ik heb dit vraaggesprek daarna niet meer terug gezien, wel een aantal andere gesprekken met buurtbewoners, die eigenlijk niets te melden hadden.
Ik had verder het idee dat de presentatoren veel meer waardeoordeel lieten doorschemeren. Zo werd de beslissing om een aantal feesten niet af te lasten in Amsterdam aangekondigd met zichtbaar ongenoegen en de tekst: “Overal stoppen de feesten en vieringen voor Koninginnedag… behalve in Amsterdam”. Dat deze keuze voortkwam uit veiligheidsoverwegingen moesten de kijkers zelf maar afleiden uit de bijzinnen van de verslaggever ter plaatse.
Het meest geboeid raakte ik echter door Ger van der Veen en Sandra Schuurhof, respectievelijk veiligheidsdeskundige en verslaggeefster ter plaatse. Ger van der Veen was vrijwel de hele middag aanwezig was en gaf op elke speculatie en suggestieve vraag met graagte antwoord. Met een zekere regelmaat keek hij daarbij even steels de camera in. Volgens mij wist Van der Veen eigenlijk niets van de genomen maatregelen en had hij net zoveel gezien als wij allemaal. Alles wat daarop volgde noem ik maar even deskundig giswerk. Daarbij schuwde hij grote termen niet.
Zo vond hij dat er steeds meer vragen kwamen over de beveiliging. Van der Veen vertelde uitgebreid over de noodzaak dat veiligheidsscenario’s nooit mogen worden verspreid en dat ze moeten worden genummerd, zodat het altijd duidelijk is wie er heeft gelekt. Want degene die dat nu mogelijk gedaan heeft, zal moeilijk op te sporen zijn. Van der Veen zou het schandalig vinden als de dader in het bezit zou zijn van zo’n veiligheidsscenario. Een mooi verhaal, logisch, en kloppend. Maar het probleem was dat het helemaal niet bekend was wat voor tijdsschema de dader had. Het kan ook een tijdsschema zijn, zoals iedereen die op internet kan vinden.
Een dieptepunt, ook in vraagstelling, was het volgende vraag/ antwoord (vraag gesteld rond half vier): “Maar stel dat het doelwit de Koninklijke familie was, wat kun je dan uitrichten met zo’n kleine Daihatsu tegen zo’n grote bus?” “Nou, als je met de auto de bus in de flanken raakt, dan … [veelbetekende stilte]“.
Ik heb normaal gesproken geen voorkeur voor de NOS ten opzichte van RTL. Ik vind beide vaak vervelend om naar te kijken. Dit keer was het contrast tussen RTL en NOS wel groot, in het voordeel van de NOS, door de gasten. Blijkbaar hebben de redacteuren van de NOS betere adressenboekjes. Zo zat ik te kijken naar het NOS journaal om 16.00 (geloof ik) met een oud hoofd van de veiligheidsdienst van het Koninklijk Huis. Deze man kreeg de vraag voorgeschoteld over de gevolgen als de auto vol explosieven had gezeten; een vraag slechter dan wat dan ook bij RTL. Het antwoord was simpelweg dat dit niet zo was. Verder zei hij dat alle veiligheidsmaatregelen waren genomen en dat tegen sommige dingen het gewoon niet mogelijk is om je te beveiligen. Daarmee had de deskundige bij de NOS toch een heel ander verhaal dan Ger van der Veen die rond die tijd zei dat de vragen steeds groter werden.
Nu begrijp ik ook wel dat zo’n oud hoofd bij de NOS niet zomaar zijn collega’s gaat afvallen en openlijk gaat speculeren over alles wat ze fout hebben gedaan. Onafhankelijk is hij niet. Maar bij hem kon ik tenmiste plaatsen waar hij zijn kennis vandaan had. Bij Van der Veen ontbrak dat. Van der Veen was gewoon veiligheidsdeskundige. Ik ben dus zelf op zoek gegaan bij Google. Het leverde alleen bar weinig op.
De gevonden berichten zijn veelal oud. Het meerendeel gaat over een rel met de gemeente Amsterdam waarvan Van der Veen en zijn stichting SPPH het dupe zijn geweest. Het lijkt erop dat de SPPH de onterecht benadeelde partij is, maar die conclusie is minder snel gevonden dan beschuldigende stukken in onder meer de Volkskrant. Mijn zoektocht leverde mij geen informatie op over de expertise van de heer Van der Veen. Ook de website van de stichting waar hij voorzitter van is, bood geen uitkomst. Ik weet nog steeds niet waarom RTL hem belde om daar te komen zitten.
Sandra Schuurhof was de verslaggeefster ter plaatse van RTL. Vanaf het eerste moment dat ze in beeld kwam, viel ze op door haar nadrukkelijke aanwezigheid in de rapportage en persoonlijke betrokkenheid. Altijd een moeilijke mix in journalistieke verslaggeving, maar gaande weg leek het persoonlijke steeds belangrijker te worden. Zo ging ze al heel snel praten over het einde van Koninginnedag zoals we het nu kennen. En daar is ze niet meer over opgehouden. Nergens werd ze bevestigd in haar mening, ondanks dat ze er herhaaldelijk naar vroeg. Dat maakte echter niets uit. Nadat ze de vraag aan Balkende had kunnen stellen, die iets antwoordde als “dat is nu nog niet aan de orde”, sloot ze af met de zinnen dat we Koninginnedag nooit meer zo zouden vieren.
Bij het half acht bulletin van RTL mocht Sandra nog één keer verslag doen. En alles draaide om haar. “De Koninklijke familie ging achter mij het paleis in. Ik heb ze niet meer zien zwaaien. En toen wist ik dat het afgelopen was, dat Koniginnedag afgelopen was. Premier Balkenende heeft tegen mij gezegd dat de koningin aangeslagen was”. En ga zo maar door. In vrijwel elke zin leek een ik te zitten of een persoonlijke observatie.
Net zoals bij Ger van der Veen voelde ik me geroepen om er achter te komen wie Sandra eigenlijk was, want ik had nog nooit van haar gehoord. Google leverde dit keer veel meer info op en een gevoel dat ik haar wel had moeten kennen. Ze werkte al tien jaar bij RTL Nieuws, maar was kort geleden de royalty verslaggeefster geworden voor zowel RTL Nieuws als RTL Boulevard. En dat feit levert een paar mooie quotes op:
Waarom vond RTL het eigenlijk nodig om non stop uit te zenden? Waarom niet het nieuws steeds herhalen en dan onder in beeld zetten dat er meteen zou worden uitgezonden zodra er nieuwe ontwikkelingen bekend zouden worden? Het NOS deed zoiets en dat werkte beter. Er was simpelweg niet genoeg te melden voor een permanente uitzending. Maar voor mij leverde het dus om andere redenen boeiende televisie op. Een uitzending “rampjournalistiek, werk in uitvoering”. Een uitzending “Roeien met de riemen die je hebt”. En daar is veel lef voor nodig. Ik ben blij dat ik er bijna geen moment van heb gemist.
Gisteren vrijwel de hele dag aan de buis gekluisterd gezeten na het gebeuren in Apeldoorn. RTL had besloten non-stop uit te zenden over de aanslag en dat leverde zeer boeiende televisie op. Niet dat er erg veel te melden was. De nieuwsfeiten waren zeker in die eerste uren zeer schaars. Het was boeiend, omdat het een ‘the making of’ van het dagelijkse nieuws werd.
Neem de live uitgezonden persconferentie van 15.45. Elke vraag was te horen, inclusief onzin en slecht luisteren door journalisten.
Ook de keuzes waar de makers zich voor gesteld zagen, waren prominent zichtbaar. Op een gegeven moment werd een ooggetuige aangekondigd van de huiszoeking in Huissen. Het bleek te gaan om een jongentje van een jaar of 12 die onder meer wist te melden dat er een raampje was ingetikt. Op de vraag waarom dat was gebeurd, antwoordde hij: “Wat moet je dan doen als de deur dicht zit?”. Ik heb dit vraaggesprek daarna niet meer terug gezien, wel een aantal andere gesprekken met buurtbewoners, die eigenlijk niets te melden hadden.
Ik had verder het idee dat de presentatoren veel meer waardeoordeel lieten doorschemeren. Zo werd de beslissing om een aantal feesten niet af te lasten in Amsterdam aangekondigd met zichtbaar ongenoegen en de tekst: “Overal stoppen de feesten en vieringen voor Koninginnedag… behalve in Amsterdam”. Dat deze keuze voortkwam uit veiligheidsoverwegingen moesten de kijkers zelf maar afleiden uit de bijzinnen van de verslaggever ter plaatse.
Het meest geboeid raakte ik echter door Ger van der Veen en Sandra Schuurhof, respectievelijk veiligheidsdeskundige en verslaggeefster ter plaatse. Ger van der Veen was vrijwel de hele middag aanwezig was en gaf op elke speculatie en suggestieve vraag met graagte antwoord. Met een zekere regelmaat keek hij daarbij even steels de camera in. Volgens mij wist Van der Veen eigenlijk niets van de genomen maatregelen en had hij net zoveel gezien als wij allemaal. Alles wat daarop volgde noem ik maar even deskundig giswerk. Daarbij schuwde hij grote termen niet.
Zo vond hij dat er steeds meer vragen kwamen over de beveiliging. Van der Veen vertelde uitgebreid over de noodzaak dat veiligheidsscenario’s nooit mogen worden verspreid en dat ze moeten worden genummerd, zodat het altijd duidelijk is wie er heeft gelekt. Want degene die dat nu mogelijk gedaan heeft, zal moeilijk op te sporen zijn. Van der Veen zou het schandalig vinden als de dader in het bezit zou zijn van zo’n veiligheidsscenario. Een mooi verhaal, logisch, en kloppend. Maar het probleem was dat het helemaal niet bekend was wat voor tijdsschema de dader had. Het kan ook een tijdsschema zijn, zoals iedereen die op internet kan vinden.
Een dieptepunt, ook in vraagstelling, was het volgende vraag/ antwoord (vraag gesteld rond half vier): “Maar stel dat het doelwit de Koninklijke familie was, wat kun je dan uitrichten met zo’n kleine Daihatsu tegen zo’n grote bus?” “Nou, als je met de auto de bus in de flanken raakt, dan … [veelbetekende stilte]“.
Ik heb normaal gesproken geen voorkeur voor de NOS ten opzichte van RTL. Ik vind beide vaak vervelend om naar te kijken. Dit keer was het contrast tussen RTL en NOS wel groot, in het voordeel van de NOS, door de gasten. Blijkbaar hebben de redacteuren van de NOS betere adressenboekjes. Zo zat ik te kijken naar het NOS journaal om 16.00 (geloof ik) met een oud hoofd van de veiligheidsdienst van het Koninklijk Huis. Deze man kreeg de vraag voorgeschoteld over de gevolgen als de auto vol explosieven had gezeten; een vraag slechter dan wat dan ook bij RTL. Het antwoord was simpelweg dat dit niet zo was. Verder zei hij dat alle veiligheidsmaatregelen waren genomen en dat tegen sommige dingen het gewoon niet mogelijk is om je te beveiligen. Daarmee had de deskundige bij de NOS toch een heel ander verhaal dan Ger van der Veen die rond die tijd zei dat de vragen steeds groter werden.
Nu begrijp ik ook wel dat zo’n oud hoofd bij de NOS niet zomaar zijn collega’s gaat afvallen en openlijk gaat speculeren over alles wat ze fout hebben gedaan. Onafhankelijk is hij niet. Maar bij hem kon ik tenmiste plaatsen waar hij zijn kennis vandaan had. Bij Van der Veen ontbrak dat. Van der Veen was gewoon veiligheidsdeskundige. Ik ben dus zelf op zoek gegaan bij Google. Het leverde alleen bar weinig op.
De gevonden berichten zijn veelal oud. Het meerendeel gaat over een rel met de gemeente Amsterdam waarvan Van der Veen en zijn stichting SPPH het dupe zijn geweest. Het lijkt erop dat de SPPH de onterecht benadeelde partij is, maar die conclusie is minder snel gevonden dan beschuldigende stukken in onder meer de Volkskrant. Mijn zoektocht leverde mij geen informatie op over de expertise van de heer Van der Veen. Ook de website van de stichting waar hij voorzitter van is, bood geen uitkomst. Ik weet nog steeds niet waarom RTL hem belde om daar te komen zitten.
Sandra Schuurhof was de verslaggeefster ter plaatse van RTL. Vanaf het eerste moment dat ze in beeld kwam, viel ze op door haar nadrukkelijke aanwezigheid in de rapportage en persoonlijke betrokkenheid. Altijd een moeilijke mix in journalistieke verslaggeving, maar gaande weg leek het persoonlijke steeds belangrijker te worden. Zo ging ze al heel snel praten over het einde van Koninginnedag zoals we het nu kennen. En daar is ze niet meer over opgehouden. Nergens werd ze bevestigd in haar mening, ondanks dat ze er herhaaldelijk naar vroeg. Dat maakte echter niets uit. Nadat ze de vraag aan Balkende had kunnen stellen, die iets antwoordde als “dat is nu nog niet aan de orde”, sloot ze af met de zinnen dat we Koninginnedag nooit meer zo zouden vieren.
Bij het half acht bulletin van RTL mocht Sandra nog één keer verslag doen. En alles draaide om haar. “De Koninklijke familie ging achter mij het paleis in. Ik heb ze niet meer zien zwaaien. En toen wist ik dat het afgelopen was, dat Koniginnedag afgelopen was. Premier Balkenende heeft tegen mij gezegd dat de koningin aangeslagen was”. En ga zo maar door. In vrijwel elke zin leek een ik te zitten of een persoonlijke observatie.
Net zoals bij Ger van der Veen voelde ik me geroepen om er achter te komen wie Sandra eigenlijk was, want ik had nog nooit van haar gehoord. Google leverde dit keer veel meer info op en een gevoel dat ik haar wel had moeten kennen. Ze werkte al tien jaar bij RTL Nieuws, maar was kort geleden de royalty verslaggeefster geworden voor zowel RTL Nieuws als RTL Boulevard. En dat feit levert een paar mooie quotes op:
Waarom vond RTL het eigenlijk nodig om non stop uit te zenden? Waarom niet het nieuws steeds herhalen en dan onder in beeld zetten dat er meteen zou worden uitgezonden zodra er nieuwe ontwikkelingen bekend zouden worden? Het NOS deed zoiets en dat werkte beter. Er was simpelweg niet genoeg te melden voor een permanente uitzending. Maar voor mij leverde het dus om andere redenen boeiende televisie op. Een uitzending “rampjournalistiek, werk in uitvoering”. Een uitzending “Roeien met de riemen die je hebt”. En daar is veel lef voor nodig. Ik ben blij dat ik er bijna geen moment van heb gemist.