Gisteravond KennisCafé, dit maal over complottheorieën. In de zaal zat een (kleine) groep ‘complotdenkers’. Dit is niet de benaming die ik ze geef. Micha Kat noemt ze zo op zijn website met een oproep om vooral naar het KennisCafé te komen om de laatste stuiptrekkingen van de MSM (MainStreamMedia) te aanschouwen. 

Het is jammer dat Kat lucht kreeg van de bijeenkomst. Zo ontmaskerde hij moderator Martijn van Calmthout (chef Kennis van De Volkskrant) als propagandist. De met hem mee gekomen aanhang maakte het de sprekers moeilijk met hun wetenschappelijke feitenkennis en het peer reviewed artikel over 9/11. Terwijl het panel door De Balie was ingehuurd om vooral verwarring te zaaien, werd juist het panel steeds verder in verwarring gebracht. Op de baliechat ontdekte zelfs iemand dat er expres maar één microfoon was voor het publiek.

Kat kreeg het voor mekaar de werkelijke bedoeling van de avond te onthullen. Het KennisCafé was bedoeld om de ‘complotdenkers’ zwart te maken, te marginaliseren en, het ultieme doel, ze voor gek te verklaren. Door deze groep waakzame burgers is dat niet gelukt.

De aflevering van het KennisCafé wordt nog tot 21 januari herhaald in debalie live (klik op de link en klik dan de speler aan). Informatie over het programma staat hier. Kijk de stream, lees de info en bekijk alle comments op de website van Micha Kat en beantwoordt de volgende vragen:

1) Wie gebruikt het woord ‘debat’?

2) Wie ontmaskerde Markha Valenta als iemand die “tot over haar oren in complotten” zit?

3) Wie is ‘we’ in de volgende comment van Charles: “Griepvaccin met nanochips staat ook het menu in De Balie. Slecht voorbeeld, dat hebben we nooit beweerd”.

4) Volgens Dorien was er een Volkskrantwoordvoerder. Wie was dat?

5) Shoot-out vraag (en deze kun je niet terugvinden in de stream): Wie liet Micha Kat binnen bij het KennisCafé?

Trust No One

Volgens een brief van Todd Allen in hetzelfde blad een paar weken later zou het probleem kunnen worden opgelost door compleet andere namen te geven aan de aanstootgevende gebieden. Bijvoorbeeld: “Rocky Eyot of No Significant Value”, “Polluted Sea of Calm”, “Islands of Always Hammered by Typhoons” en “It Is Too Cold Here to Care Who Is In Charge”.

De maker van een kaart bepaalt wat er op een kaart te zien is en hoe. Dit gebeurt over het algemeen met een bepaald publiek voor ogen. Een wegenkaart geeft niet dezelfde informatie als een wandelkaart. Minder onschuldig kan ook. De Engelsen gebruikten tijdens de koloniale tijd kaarten met de verspreiding van de tseetseevlieg in Afrika om de Fransen te vertragen. De verspreiding aangegeven op de kaarten klopte wel, maar de kaart gaf geen informatie over de aantallen vliegen. Verder kennen we allemaal de discussies over eurocentrisme van onze wereldkaart met Europa in het midden en relatief te groot afgebeeld. In China of de VS is de kaart anders gecentreerd. Maar de beste illustratie van dit probleem kan ik geven door een scene uit Blackadder aan te halen:

Blackadder: Now, where the hell are we?
George: Well, it’s difficult to say, we appear to have crawled into an area marked with mushrooms.
Blackadder: [patiently] What do those symbols denote?
George: Pfff. That we’re in a field of mushrooms?
Blackadder: Lieutenant, that is a military map, it is unlikely to list interesting flora and fungi. Look at the key and you’ll discover that those mushrooms aren’t for picking.
George: Good Lord, you’re quite right sir, it says “mine”. So, these mushrooms must belong to the man who made the map.
Blackadder: Either that, or we’re in the middle of a mine-field.
George: So, he owns the field as well?

In een tijd dat kaarten steeds geavanceerder, toegankelijker en meer gebruikt worden, is het goed om stil te staan bij wie de kaarten maakt en waarom. Het betreft mensenwerk en er worden keuzen gemaakt. Over die keuzes gaat het op 14 december in het KennisCafé (vanaf 20.oo uur) over cartografie met o.a. Henk van Houtum en Ferjan Ormeling, die de VN adviseert over problemen van naamgeving op kaarten. Op 15 december (vanaf 14.30), tijdens de lancering van de wereldkaart in de Koninklijke Schouwburg, zullen Thomas von der Dunk en John Hulsman praten over de (schijn)zekerheden van grenzen en naties die kaarten communiceren.

Wat dit allemaal betekent voor onze Nieuwe Wereldkaart? We zullen tot 15 december moeten wachten om te zien waar Herman van Bostelen mee komt.

Gisteren 1 september heb ik een debat bijgewoond. Gewoon als bezoeker. Over klimaatverandering. En ik vond het verschrikkelijk. Dat lag niet aan de organisatie, maar aan de zaal vol met zwaar verontwaardigde mensen. De één na de ander hield een “het-is-vijf-voor-twaalf” pleidooi. Daarna hielden ze zeer geëmotioneerd een journalist en een wetenschapper voor, dat beide heren veel te weinig doen om klimaatverandering te voorkomen.

Journalist Paul Luttikhuis van het NRC heeft zijn eigen blog over klimaatverandering en is daarmee één van de weinige journalisten die regelmatig en gedegen bericht over klimaatverandering. Toch werd zijn integriteit in twijfel getrokken. “Heeft u kinderen? Als u over twintig jaar terugkijkt, kunt u dan tegen hen zeggen: ‘Papa heeft er alles aan gedaan om klimaatverandering te voorkomen’?”.

De wetenschapper Rob van Dorland van het KNMI had het ook niet makkelijk. Hij mocht zich van het publiek niet verschuilen achter ‘onzekerheid’ in de wetenschap. Hij moest overgaan tot actie. Zijn antwoord dat wetenschappers daar niet voor zijn, kon op weinig begrip rekenen. “Je bent toch mens! Dit gaat ons allemaal aan!” Helaas voor de zaal en gelukkig voor ons, moeten de beslissingen door politici worden genomen. Die politici durven alleen niet, met als gevolg dat wetenschappers onder druk worden gezet om met bewijzen te komen. Daarmee komt de geloofwaardigheid van klimaatwetenschap in het geding (wetenschappelijk bewijs op bestelling). Maar als het aan de zaal lag, zouden de woorden wetenschapper, activisit en politicus synoniemen van elkaar worden.

De spreker waar de bijeenkomst om te doen was, Mark Lynas (auteur van het boek Six Degrees), kwam maar weinig aan het woord. Hij kwam met een paar interessante dingen. Over klimaatsceptici zei hij, dat deze klimaatverandering ontkennen uit ideologisch oogpunt. De sceptici zien ‘environmentalism’ als de grootste bedreiging voor liberaal kapitalisme sinds het communisme. Ik denk dat Mark daar gelijk in heeft. De Nederlandse klimaat scepticus Hans Labohm heeft geschreven dat de milieubeweging “the road to serfdom”, titel van boek van liberaal boegbeeld Von Hayek, dichter bij brengt.

Als ik met één gevoel uit de bijeenkomst van gisteren ben gekomen, dan is het niet dat klimaatverandering ons de grootste rampen gaat brengen, maar dat de klimaatsceptici groot gelijk hebben! Bij vlagen vond ik de mensen in de zaal een stelletje extremistische engerds die niet konden wachten om de vrijheden van andere mensen in de wereld in te perken.

Maar ik ben helemaal geen fan van klimaatsceptici. Ze weigeren tenslotte wetenschappelijke inzichten te accepteren, omdat het ideologisch even niet uitkomt. Daarmee zijn ze net zo erg als de klimaatfanaten van gisteren. Als ik thuis de column van Jeremy Clarkson in de Top Gear van september 2009 lees over plannen in Engeland om het ontkennen van klimaatverandering strafbaar te stellen, dan vind ik dat een heel goed idee. Maar alleen samen met een wet die het klimaatfanaten ook verbiedt hun mond open te trekken. En als beide kampen hun klep houden, misschien dat dan eindelijk een echt en open gesprek mogelijk is over wat te doen om klimaatverandering te voorkomen. Op zo’n manier dat ik straks gewoon in een dikke auto kan rijden, omdat ik dat wil.

Begin april stond in The Economist Neuroscience and Social deprivation. Mensen die opgroeien in armoede blijven het ook later in hun leven slecht doen, ongeacht politiek systeem of mooie beleidsplannen gebaseerd op weer nieuw sociologisch onderzoek. Nieuw onderzoek naar hersenactiveit toont echter aan dat opgroeien in armoede tot stressvolle omstandigheden leiden die het korte termijn geheugen beïnvloeden. Kinderen opgegroeid in armoede kunnen slechter informatie opslaan voor korte termijn gebruik dan kinderen uit de middenklasse.

Een paar weken later las ik een ander artikel, Brain Gain in de The New Yorker. Dit verhaal gaat over het gebruik van neuroenhancers met name onder studenten in de VS om prestaties te verbeteren. De drugs dragen vooral bij aan langer geconcentreerd blijven en daardoor meer aan kunnen op een dag. Zo kun je er wel best vijf papers meeschrijven, al moet je niet je beste werk verwachten, want je creatieviteit neemt niet toe. Maar dat hoeft misschien ook niet in ons tijdsgewricht, want de meeste werkgevers willen harde werkers, die vooral op tijd leveren. “Every time has its own drug”.

Wat mij echter het meest bij bleef, is dat drugs als Adderall het korte termijn geheugen stimuleren, de mogelijkheid om informatie op te slaan en op korte termijn weer te gebruiken. Wanneer dit geheugen al goed functioneert is het effect van de drugs beduidend minder. Mensen met een slecht functionerend korte termijn geheugen hebben de meeste profijt van het gebruik van de drugs. Oftewel, The End of Poverty bereiken we niet door miljarden aan arme landen te geven, maar door massaal Adderall aan armen te verstrekken.

Adderall, voor duurzame nivellering.

Apeldoorn 2009 zal de bezitters van zwarte suzuki’s nog lang heugen. De Telegraaf berichtte dat chauffeurs van deze auto’s commentaar kregen en dat er naar ze gebaard werd. Een aantal van de comments dat volgde op dit bericht wil ik hier graag herhalen.

Dat is normal gedrag dat op een trauma volgt. Dat moet weer wegzakken. Ik ben ooit overvallen door Antillianen en vertoonde een tijdje hetzelfde gedrag t.a.v. donkere mensen. Gaat vanzelf weer over. Helaas is je autootje tegen die tijd dat het over is niks meer waard, vrees ik.

De Vox Populi laat zich weer van zijn beste, simplistische kant zien. Een auto is slechts een ding. Een ding nota bene waar geen enkeel statement mee gemaakt wordt. Val dan ook meteen iedereen aan die met mes en vork eet, want er worden me wat mensen dood- of neergestoken. Hoe dom kun je zijn????? Dit soort achterlijke lieden dient linea recta zijn rijbewijs voor altijd te worden afggenomen, ze sporen nl. van geen kanten.

Veel reacties wijzen de boosheid in de richting van zwarte Suzuki Swifts af. Daarbij beweert de lezer van de reactie hier net boven dat een auto slechts een ding is. Dat is natuurlijk waar, maar dat betekent niet dat mensen geen eigen betekenis en zelfs emoties toekennen aan objecten en machines, zoals auto’s. Op die gronden denkt David Levy dat we in de toekomst verliefd zullen worden op robots; een theorie die we zullen behandelen in KennisCafé #15 op 15 juni. Minder extreem, maar ook omstreden is het werk van Bruno Latour en Michael Callon met hun actor-network theory. Objecten hebben hun eigen agency en bepalen mede de omgeving. Dat geldt ook voor zwarte Suzuki Swifts.

Zelf zou ik graag het netwerk van die Suzuki in kaart brengen. Op basis van het serienummer moet het toch mogelijk zijn om het leven van de Swift op te tekenen. Wie heeft de betreffende editie van de Swift ontworpen? Was er een technicus verantwoordelijk voor het verstevigen van de voorste kreukelzones?

De Swift van Karst T. was uit 1993. T. was niet de eerste eigenaar. Zal er iemand (of meerdere mensen) zijn geweest, die zijn oude auto heeft herkend? Misschien wel zijn/ haar eerste auto met herinneringen aan een mooie romantische vakantie. Of de monteur die de auto zijn laatste APK beurt gaf en na afloop wellicht de sleutel teruggaf aan Karst T. met de woorden: “Alsjeblieft, hij kan er weer tegenaan”. De vervaldatum van de APK was overigens 17 juni 2009.

We kennen allemaal het einde van de Swift, maar hoe was het leven van de auto? Is het leven trouwens wel echt gestopt, of gaan we het wrak terugzien in een museum?

Los daarvan leeft de auto voort in non-materiële zin. De auto zit in het geheugen gegrift van allen die de beelden van Koninginnedag 2009 over en over hebben gezien. En de Suzuki Swift herdefineert hoe we andere Swifts ervaren en beoordelen. De één bepaalt het beeld van allen. Degene die de comment plaatste over beroofd worden door Antillianen heeft wellicht gelijk. Waar in eerste instantie de reacties op die Swifts, zoals beschreven in het Telegraaf artikel, als absurd en belachelijk overkomen, is het dus misschien wel een hele natuurlijke reactie.

De vergelijking die wordt getrokken tussen de Swift en messen en vorken klinkt lekker, maar klopt helemaal niet. Bij de Swift gaat het tenslotte niet om auto’s in het algemeen, maar een specifieke auto. Stel er is een moord gepleegd en groot in beeld komt het moordwapen. Een doodgewoon bestekmes van Ikea, stainless steel, duidelijk herkenbaar aan het handvat en het relatief brede lemet. De volgende dag ga je eten bij een collega die je niet goed kent. Je collega dekt de tafel en legt doodleuk dat type mes voor je neer op tafel. Schrik je? Maak je een onwillekeurige beweging? Zeg je er wat van? En zal je er weer bewust bij stil staan als je even later je stukje vlees ermee snijdt? En als we die vergelijking doortrekken, hoe reageer je nu als je op het zebrapad loopt en er komt een zwarte Swift aanrijden?

En laten we los van de auto ook even stilstaan bij het karakter van de chauffeurs. Tot nu toe waren de rijders van Swifts anoniem. Dit in tegenstelling tot de mensen achter het stuur van een SUV, BMW, Audi of Alfa. Van chauffeurs van dat soort auto’s hebben velen van ons een archetypisch beeld. Het zijn auto’s waarmee wel degelijk een statement wordt gemaakt; auto’s die de identiteit van de eigenaar maken en bevestigen. Maar voortaan bestaat ook van Suzuki Swift rijders een beeld, zeker als die Swift zwart is en van die generatie. Of je het wil of niet, Karst T. en zijn Swift bepalen nu mede de identiteit van al die andere rijders met zwarte Swifts. En rijden in zo’n auto kan worden opgevat als een statement en er één kopen na 30 april 2009 helemaal. Bij Autotrader staan er nu zo’n 10 te koop. Eens kijken of dat er binnenkort meer worden en of de prijzen gaan dalen.

En dan tot slot de vraag: toen je aan het begin van dit stuk de twee comments las, welke van de twee vond je belachelijk en stom? En nu?

In mijn post van 6 april had ik het over het rapport dat de vermeende link behandeld tussen hedendaagse televisie en seksuele moraal onder jongeren. In Indonesië maken ze zich ook druk over dit soort zaken, waar niet eigenlijk. Vorig jaar namen ze in Indonesië een anti porno wet aan. Deze wet is nogal ruim geformuleerd, waardoor bijvoorbeeld Balinese volksdansen als porno kunnen worden gezien.

Veel berichtgeving over de wet gaat over die volksdansen en over de (groeiende) invloed van de Islam, waardoor de wet mogelijk werd. De link tussen Islamitische partijen en de wet is uiteraard aanwezig. In het parlement waren het twee Islamitische partijen die de wet heel actief steunden. Maar deze partijen hadden bij lange na niet een meerderheid. De grootste partijen van Indonesië zijn seculier, net zoals de president. En ook die zijn akkoord gegaan met de wet.

Het gemak waarmee de Islam en de nieuwe wet aan elkaar gekoppeld worden, is op zijn zachts gezegd gemakzuchtig. Het is zelfs een beetje stemmingmakerij. Het NOS journaal besteedde aandacht aan de wet in een reportage van 5 minuten in het Acht uur Journaal van 7 april (de wet is al van kracht gegaan begin december). De reportage wordt ingeleid met de woorden dat de aankomende verkiezingen duidelijk moeten maken hoe groot de rol van de Islam is in de Indonesische politiek. “Radicale politici willen strenge Islamitische normen wettelijk opleggen aan de Indonesische bevolking.”

Dat klinkt toch wel heel dreigend. Het is eigenlijk ook gewoon onzin. Uit opiniepeilingen bleek toen al dat Islamitische partijen grond zouden verliezen in die aanstaande verkiezingen. Dat is ook uitgekomen, de partijen hebben nog geen 30% van de stemmen gekregen. Een verlies van 10%. En dat zijn dus alle partijen in Indonesië met een Islamitische grondslag, zowel het equivalent van het CDA als de SGP.

Vergelijk het Journaal item eens met deze briefing van The Economist, gepubliceerd een paar dagen voor de uitzending van het Journaal. The Economist steekt de loftrompet over het wonder van de Indonesische democratie, die tegen verwachting in aanslaat en redelijk stabiel is, zonder dat The Economist problemen van fraude, corruptie en minderheden negeert. De pornowet is wel geteld twee regels waard.

Het journaal item zegt volgens mij meer over Nederland nu, dan over Indonesië. Een zeer inzichtelijk boekje over hoe correspondenten misschien wel over een land rapporteren, maar toch vooral voor het eigen publiek, is Nederland op Scherp . In dit boekje verzamelde Pieter van Os bijdragen van buitenlandse correspondenten over Nederland vlak na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Zo staat er een bericht in van een Russische kwaliteits krant. Volgens dit bericht zou het ’schandaal’ over de echtheid van de borsten van Georgina Verbaan in scene zijn gezet om de aandacht af te leiden van de rol van overheidsdiensten in bovengenoemde moorden.

Alhoewel ik begrijp hoe zo’n bericht van het Journaal tot stand komt, vind ik het wel jammer dat er die avond mensen op de bank zullen hebben gezeten en die tegen elkaar zeiden: “Zie, van die Moslims mag ook niets. En naar Bali hoeven we ook niet meer”.

Vrijdag stuurde Ronald Plasterk een rapport naar de Tweede Kamer over de effecten van bloot in de media op de ontwikkeling van seksualiteit bij jongeren. Conclusie in mijn woorden: er is niet zoveel mis met de jeugd van tegenwoordig. Al die heftige beelden maken dus niet zoveel uit. Bezoekers van het KennisCafé van januari konden dat al weten. Willy van Berlo van de Rutgers Nisso Groep vertelde toen over de methoden die ze gebruikten in het onderzoek voor Plasterk. Ze mocht weliswaar niets over de resultaten zeggen, maar dat ze geen causaal verband zou kunnen vaststellen tussen die media en het gedrag van jongeren was overduidelijk. Het programma is terug te kijken en let vooral op bij 1 uur en 55 minuten, waar Martijn van Calmthout (de Volkskrant) vraagt aan Willy van Berlo of ze niet bang is of met haar resultaten aan de haal wordt gegaan en mooie koppen mee worden gemaakt.

Dat weerhield de Volkskrant er niet van om zeer groot uit te pakken vrijdag en vandaag met het onderzoek en het debat dat ze zelf organiseerden in de Rode Hoed. Daarmee spreekt de krant niet alleen het KennisCafé tegen, maar ook een artikel van twee weken geleden in dezelfde krant, met als titel “Porno is niet de vijand“. Maar zoals Martijn al zei in het programma “Ik zie de koppen wel voor me. Ik ken die journalisten een beetje.” (Martijn was overigens niet betrokken bij het debat van zondag, bij de twee artikelen en ook niet bij deze post).

Oorsponkelijk heb ik dit bericht geplaatst op 9 maart. Het KennisCafé van 20 april heet nu Beken! Slapen als onderwerp is verplaatst naar september. KennisCafé 18 mei gaat over stamcellen.

In mijn vorige post zei ik dat het KennisCafé van 20 april zou gaan over slapen. Helaas kan Eus van Someren die dag niet, dus schuiven we slapen door naar 18 mei in de hoop dat Van Someren die dag kan (is nog onduidelijk). Daarmee ligt het onderwerp voor april weer open.

Eén van de onderwerpen die we bij het KennisCafé over slapen wilden bespreken, was martelen. Wat is het effect van mensen uit hun slaap houden? En hoe effectief is het als martelmethode? Door het stellen van deze vragen bleek al snel dat met martelen een heel programma te vullen is. Werktitel: Martelen doe je zo.

De volgende stap in het denkproces is echter ook al weer gezet. Want is martelen eigenlijk nog wel nodig om de waarheid te achterhalen? Dan komen we terecht op nieuwe verhoortechnieken. Het NWO heeft een congres georganiseerd over de link tussen neuro- en cognitiewetenschappen en de betekenis voor de rechtspraak. Een andere stap die we kunnen zetten is het bediscussiëren van onze op bekentenisgerichte rechtspraak en het afdwingen daarvan (lees bijvoorbeeld deze twee stukken van De Groene Amsterdammer en Skepsis). Als kersverse Zaandammer wil ik de Zaanse verhoormethode even benadrukken. Zo genoemd omdat deze zeker tien keer is toegepast in Zaandijk. De methode is inmiddels gedeeltelijk verboden.

Mijn werktitel voor het KennisCafé in april luidt voorlopig: Nooit meer martelen.

Oorspronkelijk geplaatst op 6 maart.

Premier Balkenende heeft laatst gezegd dat hij maar vier uur per nacht slaapt. Moet ik me daar nu zorgen over maken of niet? Is dat genoeg slaap voor de man die aan de knoppen van Nederland staat?

En als je zorgen hebt over bijvoorbeeld je baan in deze tijden van crisis, maakt minder slapen je kans op ontslag juist groter of niet?

Zelf slaap ik al weken niet meer dan vijf uur per nacht, maar ga er alleen maar beter van functioneren. En krijg ook meer werk af. Hoe kan dat?

Dit soort gedachten en vragen kunnen maar leiden tot één ding; onderwerp van KennisCafé in april is slapen.