Aan ontwikkelingshulp schort veel. Het kan effectiever, efficienter en ga zo maar door. En mischien helpt het wel helemaal niet. De Balie heeft zich regelmatig zich met het debat bemoeit. Voor het laatst in De Geglobaliseerde Glazen Bol in mei 2008 met Andrew Mwenda, Simeon Djankov en Susan George. Wij waren daarin zeker niet uniek. Ook toen al stonden opiniepagina’s vol. Zelfs de gemeente Castricum heeft zich niet onbetuigd gelaten.Eigenlijk is ontwikkelingssamenwerking nooit onomstreden geweest.

Maar het is niets in vergelijking met wat er de komende tijd op stapel staat. Ik heb even een overzichtje gemaakt van bijeenkomsten in Amsterdam.

15 september: De (on)zin van ontwikkelingshulp, CREA en SIB

17 september: De nieuwe aanpak van ontwikkelingssamenwerking; Zijn bedrijven betere armoedebestrijders, De Rode Hoed, aflevering 2

7 oktober: Stop de hulp. Waarom ontwikkelingshulp niet werkt en wat er wel moet gebeuren, Globalizeringslezing in Felix Meritis

15 oktober: Ontwikkeling kent geen shortcut, Wilde Ganzen in Felix Meritis

17 oktober: Ontwikkelingssamenwerking: Laat maar waaien! Politiek 2015 en NCDO in Felix Meritis

26 november: Symposium Effectiviteit van ontwikkelingshulp in Afrika, VU Podium

Is het niet eens tijd voor een programma over de effectiviteit van het maatschappelijk debat?

Het gaat slecht met Californië. De problemen zijn talrijk, waarvan het budget misschien wel de grootste is. Zogeheten IOUs moesten het begin juli mogelijk maken om de rekeningen te blijven betalen.

De wortels van de huidige situatie in Californië liggen echter niet bij de economische crisis. “Californië, as it turns out, is ungovernable“. Dat ligt niet aan Arnold Schwarzenegger, maar aan het feit dat de Governator te weinig te vertellen heeft. Californië is te democratisch. The Economist noemt het “citizen-power gone mad“.

Een groep bezorgde burgers heeft het initiatief genomen om een conventie bij elkaar te roepen om een nieuwe grondwet op te stellen. Als het door gaat dan worden deelnemers ad random uit de bevolking van Californië gekozen. Ze vertegenwoordigen niemand anders dan zichzelf. Ze gaan net zolang met elkaar praten totdat ze consensus hebben. Die uitkomst wordt in november 2012 aan de kiezer voorgelegd. In een tijdsschema ziet dat er zo uit.

Tijdens de conventie gaat het over hoe Californië beheert en beheerst moet worden. Allerlei heikele maatschappelijk kwesties zoals homohuwelijk of abortus zijn geen onderwerp van de conventie. De conventie mag alles voorstellen. De enige beperking is dat het niet tegenstrijdig mag zijn met de grondwet van de VS. Californië zal dus nooit koningen krijgen en Schwarzenegger wordt nooit Royalnator.

Politiek commentator van de New Yorker, Hendrik Hertzberg, concludeert over de plannen: “If California has the courage and imagination to become a true laboratory of democracy, the experiment will be something to see“. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten. Laten we in Nederland goed opletten. Californië biedt wellicht aanknopingspunten om het vertrouwen in de Nederlandse democratie te herstellen. Eén ding hebben de Californiërs al bezwezen: te veel inspraak is niet de oplossing, hoe groot de afschuw voor ‘regenten’ ook is. De Golden State is één van de onderwerpen tijdens de expertmeeting van De Staat van de Democratie woensdag 9 september.

Een nieuwe tijd breekt aan. Terwijl het even gedaan lijkt met Afrikaanse democratische experimenten, krijgen we nu (weer) Amerikaanse democratische experimenten. Californië will be back.

Gisteren 1 september heb ik een debat bijgewoond. Gewoon als bezoeker. Over klimaatverandering. En ik vond het verschrikkelijk. Dat lag niet aan de organisatie, maar aan de zaal vol met zwaar verontwaardigde mensen. De één na de ander hield een “het-is-vijf-voor-twaalf” pleidooi. Daarna hielden ze zeer geëmotioneerd een journalist en een wetenschapper voor, dat beide heren veel te weinig doen om klimaatverandering te voorkomen.

Journalist Paul Luttikhuis van het NRC heeft zijn eigen blog over klimaatverandering en is daarmee één van de weinige journalisten die regelmatig en gedegen bericht over klimaatverandering. Toch werd zijn integriteit in twijfel getrokken. “Heeft u kinderen? Als u over twintig jaar terugkijkt, kunt u dan tegen hen zeggen: ‘Papa heeft er alles aan gedaan om klimaatverandering te voorkomen’?”.

De wetenschapper Rob van Dorland van het KNMI had het ook niet makkelijk. Hij mocht zich van het publiek niet verschuilen achter ‘onzekerheid’ in de wetenschap. Hij moest overgaan tot actie. Zijn antwoord dat wetenschappers daar niet voor zijn, kon op weinig begrip rekenen. “Je bent toch mens! Dit gaat ons allemaal aan!” Helaas voor de zaal en gelukkig voor ons, moeten de beslissingen door politici worden genomen. Die politici durven alleen niet, met als gevolg dat wetenschappers onder druk worden gezet om met bewijzen te komen. Daarmee komt de geloofwaardigheid van klimaatwetenschap in het geding (wetenschappelijk bewijs op bestelling). Maar als het aan de zaal lag, zouden de woorden wetenschapper, activisit en politicus synoniemen van elkaar worden.

De spreker waar de bijeenkomst om te doen was, Mark Lynas (auteur van het boek Six Degrees), kwam maar weinig aan het woord. Hij kwam met een paar interessante dingen. Over klimaatsceptici zei hij, dat deze klimaatverandering ontkennen uit ideologisch oogpunt. De sceptici zien ‘environmentalism’ als de grootste bedreiging voor liberaal kapitalisme sinds het communisme. Ik denk dat Mark daar gelijk in heeft. De Nederlandse klimaat scepticus Hans Labohm heeft geschreven dat de milieubeweging “the road to serfdom”, titel van boek van liberaal boegbeeld Von Hayek, dichter bij brengt.

Als ik met één gevoel uit de bijeenkomst van gisteren ben gekomen, dan is het niet dat klimaatverandering ons de grootste rampen gaat brengen, maar dat de klimaatsceptici groot gelijk hebben! Bij vlagen vond ik de mensen in de zaal een stelletje extremistische engerds die niet konden wachten om de vrijheden van andere mensen in de wereld in te perken.

Maar ik ben helemaal geen fan van klimaatsceptici. Ze weigeren tenslotte wetenschappelijke inzichten te accepteren, omdat het ideologisch even niet uitkomt. Daarmee zijn ze net zo erg als de klimaatfanaten van gisteren. Als ik thuis de column van Jeremy Clarkson in de Top Gear van september 2009 lees over plannen in Engeland om het ontkennen van klimaatverandering strafbaar te stellen, dan vind ik dat een heel goed idee. Maar alleen samen met een wet die het klimaatfanaten ook verbiedt hun mond open te trekken. En als beide kampen hun klep houden, misschien dat dan eindelijk een echt en open gesprek mogelijk is over wat te doen om klimaatverandering te voorkomen. Op zo’n manier dat ik straks gewoon in een dikke auto kan rijden, omdat ik dat wil.