In mijn post van 6 april had ik het over het rapport dat de vermeende link behandeld tussen hedendaagse televisie en seksuele moraal onder jongeren. In Indonesië maken ze zich ook druk over dit soort zaken, waar niet eigenlijk. Vorig jaar namen ze in Indonesië een anti porno wet aan. Deze wet is nogal ruim geformuleerd, waardoor bijvoorbeeld Balinese volksdansen als porno kunnen worden gezien.

Veel berichtgeving over de wet gaat over die volksdansen en over de (groeiende) invloed van de Islam, waardoor de wet mogelijk werd. De link tussen Islamitische partijen en de wet is uiteraard aanwezig. In het parlement waren het twee Islamitische partijen die de wet heel actief steunden. Maar deze partijen hadden bij lange na niet een meerderheid. De grootste partijen van Indonesië zijn seculier, net zoals de president. En ook die zijn akkoord gegaan met de wet.

Het gemak waarmee de Islam en de nieuwe wet aan elkaar gekoppeld worden, is op zijn zachts gezegd gemakzuchtig. Het is zelfs een beetje stemmingmakerij. Het NOS journaal besteedde aandacht aan de wet in een reportage van 5 minuten in het Acht uur Journaal van 7 april (de wet is al van kracht gegaan begin december). De reportage wordt ingeleid met de woorden dat de aankomende verkiezingen duidelijk moeten maken hoe groot de rol van de Islam is in de Indonesische politiek. “Radicale politici willen strenge Islamitische normen wettelijk opleggen aan de Indonesische bevolking.”

Dat klinkt toch wel heel dreigend. Het is eigenlijk ook gewoon onzin. Uit opiniepeilingen bleek toen al dat Islamitische partijen grond zouden verliezen in die aanstaande verkiezingen. Dat is ook uitgekomen, de partijen hebben nog geen 30% van de stemmen gekregen. Een verlies van 10%. En dat zijn dus alle partijen in Indonesië met een Islamitische grondslag, zowel het equivalent van het CDA als de SGP.

Vergelijk het Journaal item eens met deze briefing van The Economist, gepubliceerd een paar dagen voor de uitzending van het Journaal. The Economist steekt de loftrompet over het wonder van de Indonesische democratie, die tegen verwachting in aanslaat en redelijk stabiel is, zonder dat The Economist problemen van fraude, corruptie en minderheden negeert. De pornowet is wel geteld twee regels waard.

Het journaal item zegt volgens mij meer over Nederland nu, dan over Indonesië. Een zeer inzichtelijk boekje over hoe correspondenten misschien wel over een land rapporteren, maar toch vooral voor het eigen publiek, is Nederland op Scherp . In dit boekje verzamelde Pieter van Os bijdragen van buitenlandse correspondenten over Nederland vlak na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. Zo staat er een bericht in van een Russische kwaliteits krant. Volgens dit bericht zou het ‘schandaal’ over de echtheid van de borsten van Georgina Verbaan in scene zijn gezet om de aandacht af te leiden van de rol van overheidsdiensten in bovengenoemde moorden.

Alhoewel ik begrijp hoe zo’n bericht van het Journaal tot stand komt, vind ik het wel jammer dat er die avond mensen op de bank zullen hebben gezeten en die tegen elkaar zeiden: “Zie, van die Moslims mag ook niets. En naar Bali hoeven we ook niet meer”.

Obama maakte goede sier toen hij zijn Europese tour afsloot met een speech over het uitbannen van kernwapens. Ko Colijn laat in zijn blog bij Vrij Nederland zien dat Obama weliswaar een duidelijk ander geluid laat horen ten opzichte van Bush, maar dat het niet echt om radicale voorstellen gaat.

Waar minder over bekend is en weinig over geschreven wordt, is de culturele context waarin nucleaire wapens begrepen en gewaardeerd worden. Als Obama iets moet doen, is het die context veranderen in de Verenigde Staten. De gewenste nucleaire wapen vrije wereld komt dan een stuk dichterbij. De context waar ik het over heb, kan het beste geïllustreerd met het werk van de Britse antropoloog  Hugh Gusterson. Hij was te gast in De Balie in november 2007. Gusterson is een van oorsprong Britse antropoloog, die al jaren woont en werkt in de Verenigde Staten. Hij begon ooit als anti-nucleaire wapen activist, maar hij raakte meer geïnteresseerd in het begrijpen van de mensen die aan de wapens werken – zijn tegenstanders – dan in actie voeren (hij is overigens nog steeds tegen de wapens). Hij zette een etnografisch onderzoek op om de werknemers van Livermore, één van de Amerikaanse wapen laboratoria, te doorgronden. De resultaten van dat onderzoek zijn prachtig beschreven in de boeken Nuclear Rites en People of the Bomb.

Eén van de belangrijkste kenmerken waarop de medewerkers hun werkzaamheden voor zichzelf verantwoorden, is de rotsvaste overtuiging dat wat zij doen in het lab bijdraagt aan een veilige wereld. De grondslag hiervoor ligt in de stand off met de Russen tijdens de Koude Oorlog. De wapensleutelaars zien zichzelf als helden van de Koude Oorlog; als de mensen die de overwinning mogelijk gemaakt hebben. En die overtuiging is breed gedragen in de Amerikaanse samenleving.

Een ander belangrijk element in de cultural context is de morele en rationele superioriteit van de Amerikanen, waardoor kernwapens bij de VS in veilige handen zijn. Bij de rest van de wereld daarentegen… Waren eerst de Russen onvoorspelbare, irrationale en gevaarlijke mensen die zomaar kernwapens konden inzetten, sinds het einde van de Koude Oorlog zijn dat vooral ‘rogue regimes’ en Derde Wereldlanden in het algemeen. Of zoals Hugh Gusterson het beschrijft:

“Third World countries are often represented in the discourse of proliferation as countries lacking impulse control and led by fanatical, brutal, or narcissistic leaders who might misuse nuclear weapons. Defense Secretary William Cohen, for example, referred to India and Pakistan as countries “engaging in chauvinistic chest-pounding about their nuclear manhood”.

Dit citaat komt uit het artikel Nuclear Weapons and the Other in Western Imagination (scan is helaas slecht, missen woorden van de linkerpagina) van Gusterson. Een artikel uit 1999, dus nog voordat Bush aan de macht kwam en de aanslagen van 11 september plaats vonden. Toen al schreef Gusterson: “Although the United States is not a theocracy, the American people have their own manifest destiny and divine calling that is not always so different from that of the Islamic fundamentalists whose nuclear ambitions they so fear.” Hij vervolgt deze opmerking met een aantal citaten van militairen en wetenschappers die bijvoorbeeld denken dat Jezus ook de bom zou hebben gegooid op Hiroshima.

Gusterson was in 2007 te gast in een aflevering van de Geglobaliseerde Glazen Bol (vanaf het fragment Do American nuclear scientists have a narrow worldview?). Hij vertelde dat hij jaarlijks een collegereeks voor Amerikaanse studenten geeft, waarin hij de aanvallen op Hiroshima en Nagasaki behandelt . Aan het eind van de reeks, dus nadat hij alle afwegingen heeft behandeld en alle schade heeft laten zien, vraagt hij wie van de studenten nu, met de huidige kennis, de bommen zou werpen. Elk jaar is dat een ruime meerderheid.

Als laatste illustratie van de Amerikaanse kijk op de eigen nucleaire macht, wil ik wijzen op de US Nuclear Posture Review (NPR) uit 2002. Hierin worden zeven landen genoemd als mogelijke nucleaire doelwitten; Rusland, China, Irak, Iran, Noord-Korea, Syrië en Lybië. Belangrijker is echter dat in het document geen echt onderscheid wordt gemaakt tussen nucleaire en conventionele wapens en dat de VS zich het recht voorbehouden om de wapens in te zetten, wanneer zij dat nodig vinden.

Het is vanuit die Amerikaanse setting heel jammer dat Obama ervoor koos om zijn toespraak over de kernwapens in het buitenland te houden en niet de VS zelf. Want als er ergens een cultuuromslag nodig is, dan is het in de VS. Nu laadt Obama de verdenking op zich, dat ook hij als rationele leraar de mondiale klas toespreekt dat het speelkwartier voorbij is en dat het de hoogste tijd is om volwassen te worden. En ik verdenk hem er verder van dat hij met een zogenaamde visonaire toespraak met name de Europeanen nog meer heeft willen paaien. Gezien de lovende reacties is dat gelukt. Obama is een grote held. Misschien is de gelijkenis met de toespraak van Superman in Superman IV dan ook helemaal geen toeval (zie vanaf 6.03 tot 7.20, ook al is de rest ook heel grappig). En dat het om de slechtste Superman film gaat, is dat dan ook niet.

Vrijdag stuurde Ronald Plasterk een rapport naar de Tweede Kamer over de effecten van bloot in de media op de ontwikkeling van seksualiteit bij jongeren. Conclusie in mijn woorden: er is niet zoveel mis met de jeugd van tegenwoordig. Al die heftige beelden maken dus niet zoveel uit. Bezoekers van het KennisCafé van januari konden dat al weten. Willy van Berlo van de Rutgers Nisso Groep vertelde toen over de methoden die ze gebruikten in het onderzoek voor Plasterk. Ze mocht weliswaar niets over de resultaten zeggen, maar dat ze geen causaal verband zou kunnen vaststellen tussen die media en het gedrag van jongeren was overduidelijk. Het programma is terug te kijken en let vooral op bij 1 uur en 55 minuten, waar Martijn van Calmthout (de Volkskrant) vraagt aan Willy van Berlo of ze niet bang is of met haar resultaten aan de haal wordt gegaan en mooie koppen mee worden gemaakt.

Dat weerhield de Volkskrant er niet van om zeer groot uit te pakken vrijdag en vandaag met het onderzoek en het debat dat ze zelf organiseerden in de Rode Hoed. Daarmee spreekt de krant niet alleen het KennisCafé tegen, maar ook een artikel van twee weken geleden in dezelfde krant, met als titel “Porno is niet de vijand“. Maar zoals Martijn al zei in het programma “Ik zie de koppen wel voor me. Ik ken die journalisten een beetje.” (Martijn was overigens niet betrokken bij het debat van zondag, bij de twee artikelen en ook niet bij deze post).

Bericht oorspronkelijk van 10 maart 2009.

De Balie staat bekend als een links huis, ook al maken we geen politiek linkse programma’s. Ik stem zelf wel vaak links of op D66. Toch kan ik flink gefrustreerd raken als ik geconfronteerd wordt met ‘echt linkse mensen’ (altijd een mooie vage uitspraak).

Ik doel op mensen die niet alleen links stemmen, maar die ook denken dat ze het morele gelijk volledig aan hun zijde hebben. Ik spraak laatst een meisje in De Balie dat heel fel werd, omdat ik zei dat ik een programma te links vond en dat het daarom niet in De Balie hoorde. Zij: “En is De Balie dan niet links; niet geëngageerd”. Ze maakte daar een rare link; net of je alleen geëngageerd bent als je links bent. Geert Wilders is toch ook geëngageerd?

Ik heb het over die mensen die denken dat werken voor een NGO de hoogste roeping is (nou vooruit, vrij gevestigde kunstenaar zijn is echt de hoogte roeping, maar voor de meeste niet haalbaar). Ik heb het over mensen die ook nog eens neerkijken op mensen die niet voor een NGO werken, maar voor, God verhoede, het bedrijfsleven. Over banken moet je nu al helemaal niet meer beginnen… (Ik vraag me dan vooral af wie de NGO gaat betalen, als iedereen voor een NGO werkt).

Het is links zijn als religie en maatschappelijke betrokkenheid als gebod. Ik kom ze regelmatig tegen in De Balie, maar ken het type vooral uit mijn tijd in Wageningen. Ze zijn overbetrokken (denk ook aan de Nederlanders met hun plaatsvervangende woede tijdens het Congo programma) en hebben geen gevoel voor humor, zeker niet als het om geloofszaken gaat.

Daarom twee links:

In de Intermediair stond een mooi verslag van een bijeenkomst Stichting voor Vluchtelingstudenten. “Persvoorlichter Nadja gaf toe dat ze ‘overbetrokken’ was. Ze had het idee dat ze haar vluchtelingen moest beschermen om excessen te voorkomen. ‘Ik wil niet dat journalisten vluchtelingen aan het huilen brengen.’” Lees het artikel hier.

En een heerlijk nummer van Nellie McKay. Uiteindelijk heel verantwoord, maar mooie openingszin met feminists don’t have a sense of humor. Hopelijk kan zij het nummer een keer komen zingen in De Balie.

Oorsponkelijk heb ik dit bericht geplaatst op 9 maart. Het KennisCafé van 20 april heet nu Beken! Slapen als onderwerp is verplaatst naar september. KennisCafé 18 mei gaat over stamcellen.

In mijn vorige post zei ik dat het KennisCafé van 20 april zou gaan over slapen. Helaas kan Eus van Someren die dag niet, dus schuiven we slapen door naar 18 mei in de hoop dat Van Someren die dag kan (is nog onduidelijk). Daarmee ligt het onderwerp voor april weer open.

Eén van de onderwerpen die we bij het KennisCafé over slapen wilden bespreken, was martelen. Wat is het effect van mensen uit hun slaap houden? En hoe effectief is het als martelmethode? Door het stellen van deze vragen bleek al snel dat met martelen een heel programma te vullen is. Werktitel: Martelen doe je zo.

De volgende stap in het denkproces is echter ook al weer gezet. Want is martelen eigenlijk nog wel nodig om de waarheid te achterhalen? Dan komen we terecht op nieuwe verhoortechnieken. Het NWO heeft een congres georganiseerd over de link tussen neuro- en cognitiewetenschappen en de betekenis voor de rechtspraak. Een andere stap die we kunnen zetten is het bediscussiëren van onze op bekentenisgerichte rechtspraak en het afdwingen daarvan (lees bijvoorbeeld deze twee stukken van De Groene Amsterdammer en Skepsis). Als kersverse Zaandammer wil ik de Zaanse verhoormethode even benadrukken. Zo genoemd omdat deze zeker tien keer is toegepast in Zaandijk. De methode is inmiddels gedeeltelijk verboden.

Mijn werktitel voor het KennisCafé in april luidt voorlopig: Nooit meer martelen.

Oorspronkelijk geplaatst op 6 maart.

Premier Balkenende heeft laatst gezegd dat hij maar vier uur per nacht slaapt. Moet ik me daar nu zorgen over maken of niet? Is dat genoeg slaap voor de man die aan de knoppen van Nederland staat?

En als je zorgen hebt over bijvoorbeeld je baan in deze tijden van crisis, maakt minder slapen je kans op ontslag juist groter of niet?

Zelf slaap ik al weken niet meer dan vijf uur per nacht, maar ga er alleen maar beter van functioneren. En krijg ook meer werk af. Hoe kan dat?

Dit soort gedachten en vragen kunnen maar leiden tot één ding; onderwerp van KennisCafé in april is slapen.

Dit bericht heb ik oorspronkelijk geplaatst op 27 februari, een dag na Nieuwe Grenzen voor Congo.

Het programma van gisteren dat tot zoveel woede en verdriet heeft geleid bij de Congolese gemeenschap, was vooral bedoeld als kritiek op het indelen van Afrika toen en nu door grootmachten. De gekozen setting was bewust een imitatie op de Koloniale Conferentie Berlijn.

Zo zijn er verschillende uitlatingen van Sarkozy – ook genoemd tijdens het programma – die erop wijzen dat opdeling van Congo een optie is wat hem betreft. Paul Mbikayi noemde een Nederlandse ambassadeur die gezegd zou hebben dat de oplossing voor het bevolkingsprobleem van Rwanda Noord-Kivu heet. Van de onzinnigheid van de oefening waren wij ons altijd al bewust. Ons doel was een discussie losmaken; mensen moesten zich unheimlich voelen bij wat ze gingen doen. Zodat daarna input zou volgen over wat grenzen zijn en wat de gevolgen zijn van grenzen. Door de lezingen hebben we dat gedeeltelijk nog wel kunnen doen. Het koppelen van die verhalen aan Congo moest nu echter door de bezoekers zelf gedaan worden en ik heb al begrepen dat sommige mensen daar totaal geen behoefte aan hadden. Gezien de woede kan ik me dat ook wel voorstellen, maar ik hoop dat als het stof een beetje is neergedaald en het programma wordt teruggekeken, de puzzlestukjes in elkaar vallen.

Wat uit het verhaal hier boven nog maar eens blijkt, is dat onze avond natuurlijk over Congo ging, maar hij ging des te meer over grenzen. Over kaarten. Over het politieke karakter van beide. Het zijn politieke constructen. Ik was dan ook erg blij met de bijdrages van Henk vanHoutum en Herman van Bostelen. Door de aankondiging kwamen we ook in aanraking met andere grenzen en dat is zeer spijtig. Het was erg leerzaam, zowel inhoudelijk als persoonlijk, en ik denk ook voor veel mensen in de zaal. Over een paar weken is het programma terug te zien.

Lees hier over de rol van grootmachten in het huidige conflict en over de opdeling van Congo.

Rutger van der Hoeven van de Groene Amsterdammer was er gisteravond ook. Hij vertelt over de avond in dit commentaar op de website van de Groene.

Peter Verlinden vertelde nog over het standbeeld van Leopold II dat gewoon in Congo te vinden is. Leopold II wordt namelijk niet perse gezien als een grote dictator, maar als degene zonder wie er geen Congo zou zijn. Kijk ook hier.

Dit is een oud bericht, oorspronkelijk geplaatst op 24 februari, twee dagen voor het programma Nieuwe Grenzen voor Congo. De comments die waren binnen gekomen, zijn helaas niet gered en staan er nu dus niet meer onder.

Het programma dat De Balie donderdag 26 februari maakt – Nieuwe Grenzen voor Congo – is helaas verkeerd gevallen bij Julie Ndaya en Ineke van Kessel. Hieronder hun open brief. Reacties zijn welkom.

Het valt niet mee om Afrika te beschouwen als een continent waar mensen in staat zijn hun lot in eigen handen te nemen. De creatieve geesten van het Amsterdamse debatcentrum De Balie hebben een reeks activiteiten bedacht waarbij het publiek wordt uitgenodigd om Congo opnieuw in te richten, met als doel ‘het geluk van de Congolezen’. Met dit paternalistische initiatief treedt De Balie in de voetsporen van de Belgische koning Léopold. In 1885 tekende hij op een kaart een groot grondgebied in Centraal Afrika als zijn eigendom. Leopolds’ Congo werd vervolgens een Belgische kolonie waar beschaving gebracht moest worden, Natuurlijk voor het geluk van de inheemse bevolking. Sindsdien draagt Congo de bloedige sporen van gelukzoekers en gelukbrengers.

De Balie nodigt het publiek uit voor een bijeenkomst op 26 februari om Congo opnieuw te verdelen. De programmamakers stellen dat het zo’n puinhoop is in Congo omdat westerse mogendheden eind 19de eeuw arbitraire grenzen hebben getrokken. De Balie veronderstelt dat de grenzen opnieuw getrokken moeten worden, zodat Congo opnieuw “onderverdeeld” kan worden. Onder deskundige leiding zal een nieuwe landkaart van Congo worden ontworpen, rekening houdend met grondstoffen, etnische samenstelling, politieke verhoudingen etc. “Maar alles mag. Volksverhuizing of een nieuw type grens, alles kan en is geoorloofd. Speel realistisch Risk met als inzet het geluk van de Congolezen”.

De verbeelding van de spelende mens is kennelijk even grenzeloos als schaamteloos. De grenzen van Congo zijn inderdaad goeddeels willekeurig en problematisch. Datzelfde geldt voor de meeste Afrikaanse landen en voor de meeste landen ter wereld, zeker in Europa. De slepende reeks oorlogen in Oost-Congo heeft te maken met de plundering van bodemschatten, achtereenvolgens door westerse mogendheden, de Congolese politieke elite, plaatselijke warlords en inhalige buurlanden als Rwanda en Oeganda. Zeker in de moeizame relatie met Rwanda spelen de grenzen een rol: president Paul Kagame van Rwanda heeft al eens voorgesteld de grenzen opnieuw te trekken opdat Rwanda een stuk grondgebied kan annexeren dat hoofdzakelijk wordt bewoond door mensen die Kinyarwanda spreken.

Maar het gaat ons hier niet om de complexe geschiedenis, en evenmin om de schuldvraag. Wij hebben bezwaar tegen het ranzige idee om een gezelschapsspel te maken van een traumatisch conflict dat in de afgelopen jaren miljoenen mensenlevens heeft gekost en ontelbare levens heeft verwoest. En tegen de paternalistische denkwijze die ervan uitgaat dat de oplossing voor de problemen van Congo elders moet worden bedacht. Stel je voor: tijdens de watersnoodramp speelt men in de Verenigde Staten knus het gezelschapsspel ‘dijken doorbreken en bouwen’ in Nederland. Inzet is het leven van de bewoners van Zuidwest Nederland. Zouden wij zo’n creatieve invalshoek hebben weten te waarderen?

Dit Balie-programma is grievend voor onze Congolese landgenoten, die het ervaren als beledigend en vernederend. Het programma “wordt mogelijk gemaakt door Oxfam Novib, Ambassadeurs van het zelfdoen”. De doe-het-zelvers zien het kennelijk ook als hun opdracht om de grenzen van Afrikaanse landen opnieuw in te tekenen. Dit slecht doordachteinitiatief schaadt pogingen om een goedgeïnformeerde discussie over Afrika gaande te houden. Het versterkt het beeld van Afrikanen als object van ontwikkelingsprogramma’s, als passief slachtoffer van beurtelings onze willekeur, onze hebzucht, onze goede bedoelingen en onze behoefte aan info-tainment. Afrika is geen speeltuin.

Julie Ndaya en Ineke van Kessel zijn verbonden aan het Afrika-Studiecentrum in Leiden.

Dit is een oud bericht, oorspronkelijk geplaatst op 23 februari.

Gisteren riep ik al één en ander over hoe ik denk dat er bezuinigd moet worden. In het toekomstplan van het kabinet moet ook één en ander staan over de economie moet worden georganiseerd. Ik denk bijvoorbeeld zeker niet dat het kapitalisme dood is. En dat vind ik prima. Maar er zijn wel een hoop dingen die anders moeten, en dan heb ik het niet eens over duurzaamheid. Het is met name die aandeelhouderscultuur, waarin bedrijven nauwelijks nog risico’s durven te nemen en winsten non stop worden afgeroomd; daar moet een einde aankomen.

Daarover moet nu eens een goed debat worden gevoerd, in plaats van dat suffe morele gedoe over beloningen voor bankiers (excessen zoals vorig jaar in de VS daargelaten).

Hier een interessant verhaal van Umair Hague op een blog bij Harvard Business.

Dit is een oud bericht. Oorspronkelijk geplaatst op 22 februari, toen het kabinet nog aan het praten was over hoe om te gaan met de crisis.

Terwijl het kabinet zich nog wat langer buigt over het stimuleringspakket, kan ik speculeren over wat ik zou doen. Hier komt het:

In 2009 en 2010 wordt er niet bezuinigd.

• In totaal wordt er in 2009 en 2010 ongeveer 40 miljard geïnvesteerd.
• Ongeveer 10 miljard bestaat uit vervroegde infrastructuur projecten.
• 10 miljard bestaat uit lastenverlichtingen die vooral werkgevers ten goede komen, bijvoorbeeld minder sociale premieafdracht. Deze maatregel geldt voor maximaal twee jaar.
• De overige 20 miljard wordt gestoken in innovatie en verduurzaming van economie. Dit laatste niet alleen vanuit een groen motief; de commerciële waarde van de beslissing is van cruciaal belang. Tenslotte moeten de investeringen gaan bijdragen aan grote economische groei vanaf 2011. Zo moeten sectoren waarin Nederland goed is en voorop loopt, de meeste aandacht krijgen (transport!).

Dit jaar worden alle beslissingen genomen over de bezuinigingen die gaan plaatsvinden vanaf 2011. De overheidsfinanciën moeten zo snel mogelijk naar een overschot worden gebracht van tenminste twee procent om de schade in te lopen van deze jaren in te lopen. Uiteraard moet het bedachtzaam gebeuren om nieuwe groei niet te stoppen. Alles moet hierbij ter discussie staan, zoals:

• Meer defensie via Europa en daarom kunnen bezuinigen;
• Bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking;
• Bezuinigen op de publieke omroep;
• Pensioengerechtigde leeftijd verhogen;
• Hypotheekaftrek afschaffen en veranderen in een maatregel waardoor een koophuis voor een grotere groep mensen bereikbaar is, gekoppeld aan inkomen.

Hebben jullie suggesties? Zet het hieronder!