Gisteravond KennisCafé, dit maal over complottheorieën. In de zaal zat een (kleine) groep ‘complotdenkers’. Dit is niet de benaming die ik ze geef. Micha Kat noemt ze zo op zijn website met een oproep om vooral naar het KennisCafé te komen om de laatste stuiptrekkingen van de MSM (MainStreamMedia) te aanschouwen. 

Het is jammer dat Kat lucht kreeg van de bijeenkomst. Zo ontmaskerde hij moderator Martijn van Calmthout (chef Kennis van De Volkskrant) als propagandist. De met hem mee gekomen aanhang maakte het de sprekers moeilijk met hun wetenschappelijke feitenkennis en het peer reviewed artikel over 9/11. Terwijl het panel door De Balie was ingehuurd om vooral verwarring te zaaien, werd juist het panel steeds verder in verwarring gebracht. Op de baliechat ontdekte zelfs iemand dat er expres maar één microfoon was voor het publiek.

Kat kreeg het voor mekaar de werkelijke bedoeling van de avond te onthullen. Het KennisCafé was bedoeld om de ‘complotdenkers’ zwart te maken, te marginaliseren en, het ultieme doel, ze voor gek te verklaren. Door deze groep waakzame burgers is dat niet gelukt.

De aflevering van het KennisCafé wordt nog tot 21 januari herhaald in debalie live (klik op de link en klik dan de speler aan). Informatie over het programma staat hier. Kijk de stream, lees de info en bekijk alle comments op de website van Micha Kat en beantwoordt de volgende vragen:

1) Wie gebruikt het woord ‘debat’?

2) Wie ontmaskerde Markha Valenta als iemand die “tot over haar oren in complotten” zit?

3) Wie is ‘we’ in de volgende comment van Charles: “Griepvaccin met nanochips staat ook het menu in De Balie. Slecht voorbeeld, dat hebben we nooit beweerd”.

4) Volgens Dorien was er een Volkskrantwoordvoerder. Wie was dat?

5) Shoot-out vraag (en deze kun je niet terugvinden in de stream): Wie liet Micha Kat binnen bij het KennisCafé?

Trust No One

Volgens een brief van Todd Allen in hetzelfde blad een paar weken later zou het probleem kunnen worden opgelost door compleet andere namen te geven aan de aanstootgevende gebieden. Bijvoorbeeld: “Rocky Eyot of No Significant Value”, “Polluted Sea of Calm”, “Islands of Always Hammered by Typhoons” en “It Is Too Cold Here to Care Who Is In Charge”.

De maker van een kaart bepaalt wat er op een kaart te zien is en hoe. Dit gebeurt over het algemeen met een bepaald publiek voor ogen. Een wegenkaart geeft niet dezelfde informatie als een wandelkaart. Minder onschuldig kan ook. De Engelsen gebruikten tijdens de koloniale tijd kaarten met de verspreiding van de tseetseevlieg in Afrika om de Fransen te vertragen. De verspreiding aangegeven op de kaarten klopte wel, maar de kaart gaf geen informatie over de aantallen vliegen. Verder kennen we allemaal de discussies over eurocentrisme van onze wereldkaart met Europa in het midden en relatief te groot afgebeeld. In China of de VS is de kaart anders gecentreerd. Maar de beste illustratie van dit probleem kan ik geven door een scene uit Blackadder aan te halen:

Blackadder: Now, where the hell are we?
George: Well, it’s difficult to say, we appear to have crawled into an area marked with mushrooms.
Blackadder: [patiently] What do those symbols denote?
George: Pfff. That we’re in a field of mushrooms?
Blackadder: Lieutenant, that is a military map, it is unlikely to list interesting flora and fungi. Look at the key and you’ll discover that those mushrooms aren’t for picking.
George: Good Lord, you’re quite right sir, it says “mine”. So, these mushrooms must belong to the man who made the map.
Blackadder: Either that, or we’re in the middle of a mine-field.
George: So, he owns the field as well?

In een tijd dat kaarten steeds geavanceerder, toegankelijker en meer gebruikt worden, is het goed om stil te staan bij wie de kaarten maakt en waarom. Het betreft mensenwerk en er worden keuzen gemaakt. Over die keuzes gaat het op 14 december in het KennisCafé (vanaf 20.oo uur) over cartografie met o.a. Henk van Houtum en Ferjan Ormeling, die de VN adviseert over problemen van naamgeving op kaarten. Op 15 december (vanaf 14.30), tijdens de lancering van de wereldkaart in de Koninklijke Schouwburg, zullen Thomas von der Dunk en John Hulsman praten over de (schijn)zekerheden van grenzen en naties die kaarten communiceren.

Wat dit allemaal betekent voor onze Nieuwe Wereldkaart? We zullen tot 15 december moeten wachten om te zien waar Herman van Bostelen mee komt.

Missie van een nieuwe ontwikkelingsorganisatie volgens de eigen website:

New Involvement Foundation (NIF) is een nieuwe ontwikkelingsorganisatie die de softe aanpak van bestaande organisaties meer dan zat is. Terwijl de bevolking van ontwikkelingslanden gebukt gaat onder geweld, armoede en ellende, verrijken leiders als Mugabe, Al-Bashir en Kim Jong II zichzelf al jaren. Het NIF wil deze negatieve spiraal doorbreken door radicaal af te rekenen met dit soort leiders. Goedschiks is al geprobeerd; het NIF gaat het eindelijk eens kwaadschiks doen.

Op 22 oktober presenteert het NIF zich tijdens How to kill Mugabe in De Balie.

Of te wel: Effectiviteit van ontwikkelingssamenwerking en effectiviteit van het maatschappelijk debat in één avond!

Aan ontwikkelingshulp schort veel. Het kan effectiever, efficienter en ga zo maar door. En mischien helpt het wel helemaal niet. De Balie heeft zich regelmatig zich met het debat bemoeit. Voor het laatst in De Geglobaliseerde Glazen Bol in mei 2008 met Andrew Mwenda, Simeon Djankov en Susan George. Wij waren daarin zeker niet uniek. Ook toen al stonden opiniepagina’s vol. Zelfs de gemeente Castricum heeft zich niet onbetuigd gelaten.Eigenlijk is ontwikkelingssamenwerking nooit onomstreden geweest.

Maar het is niets in vergelijking met wat er de komende tijd op stapel staat. Ik heb even een overzichtje gemaakt van bijeenkomsten in Amsterdam.

15 september: De (on)zin van ontwikkelingshulp, CREA en SIB

17 september: De nieuwe aanpak van ontwikkelingssamenwerking; Zijn bedrijven betere armoedebestrijders, De Rode Hoed, aflevering 2

7 oktober: Stop de hulp. Waarom ontwikkelingshulp niet werkt en wat er wel moet gebeuren, Globalizeringslezing in Felix Meritis

15 oktober: Ontwikkeling kent geen shortcut, Wilde Ganzen in Felix Meritis

17 oktober: Ontwikkelingssamenwerking: Laat maar waaien! Politiek 2015 en NCDO in Felix Meritis

26 november: Symposium Effectiviteit van ontwikkelingshulp in Afrika, VU Podium

Is het niet eens tijd voor een programma over de effectiviteit van het maatschappelijk debat?

Het gaat slecht met Californië. De problemen zijn talrijk, waarvan het budget misschien wel de grootste is. Zogeheten IOUs moesten het begin juli mogelijk maken om de rekeningen te blijven betalen.

De wortels van de huidige situatie in Californië liggen echter niet bij de economische crisis. “Californië, as it turns out, is ungovernable“. Dat ligt niet aan Arnold Schwarzenegger, maar aan het feit dat de Governator te weinig te vertellen heeft. Californië is te democratisch. The Economist noemt het “citizen-power gone mad“.

Een groep bezorgde burgers heeft het initiatief genomen om een conventie bij elkaar te roepen om een nieuwe grondwet op te stellen. Als het door gaat dan worden deelnemers ad random uit de bevolking van Californië gekozen. Ze vertegenwoordigen niemand anders dan zichzelf. Ze gaan net zolang met elkaar praten totdat ze consensus hebben. Die uitkomst wordt in november 2012 aan de kiezer voorgelegd. In een tijdsschema ziet dat er zo uit.

Tijdens de conventie gaat het over hoe Californië beheert en beheerst moet worden. Allerlei heikele maatschappelijk kwesties zoals homohuwelijk of abortus zijn geen onderwerp van de conventie. De conventie mag alles voorstellen. De enige beperking is dat het niet tegenstrijdig mag zijn met de grondwet van de VS. Californië zal dus nooit koningen krijgen en Schwarzenegger wordt nooit Royalnator.

Politiek commentator van de New Yorker, Hendrik Hertzberg, concludeert over de plannen: “If California has the courage and imagination to become a true laboratory of democracy, the experiment will be something to see“. Daar kan ik me alleen maar bij aansluiten. Laten we in Nederland goed opletten. Californië biedt wellicht aanknopingspunten om het vertrouwen in de Nederlandse democratie te herstellen. Eén ding hebben de Californiërs al bezwezen: te veel inspraak is niet de oplossing, hoe groot de afschuw voor ‘regenten’ ook is. De Golden State is één van de onderwerpen tijdens de expertmeeting van De Staat van de Democratie woensdag 9 september.

Een nieuwe tijd breekt aan. Terwijl het even gedaan lijkt met Afrikaanse democratische experimenten, krijgen we nu (weer) Amerikaanse democratische experimenten. Californië will be back.

Gisteren 1 september heb ik een debat bijgewoond. Gewoon als bezoeker. Over klimaatverandering. En ik vond het verschrikkelijk. Dat lag niet aan de organisatie, maar aan de zaal vol met zwaar verontwaardigde mensen. De één na de ander hield een “het-is-vijf-voor-twaalf” pleidooi. Daarna hielden ze zeer geëmotioneerd een journalist en een wetenschapper voor, dat beide heren veel te weinig doen om klimaatverandering te voorkomen.

Journalist Paul Luttikhuis van het NRC heeft zijn eigen blog over klimaatverandering en is daarmee één van de weinige journalisten die regelmatig en gedegen bericht over klimaatverandering. Toch werd zijn integriteit in twijfel getrokken. “Heeft u kinderen? Als u over twintig jaar terugkijkt, kunt u dan tegen hen zeggen: ‘Papa heeft er alles aan gedaan om klimaatverandering te voorkomen’?”.

De wetenschapper Rob van Dorland van het KNMI had het ook niet makkelijk. Hij mocht zich van het publiek niet verschuilen achter ‘onzekerheid’ in de wetenschap. Hij moest overgaan tot actie. Zijn antwoord dat wetenschappers daar niet voor zijn, kon op weinig begrip rekenen. “Je bent toch mens! Dit gaat ons allemaal aan!” Helaas voor de zaal en gelukkig voor ons, moeten de beslissingen door politici worden genomen. Die politici durven alleen niet, met als gevolg dat wetenschappers onder druk worden gezet om met bewijzen te komen. Daarmee komt de geloofwaardigheid van klimaatwetenschap in het geding (wetenschappelijk bewijs op bestelling). Maar als het aan de zaal lag, zouden de woorden wetenschapper, activisit en politicus synoniemen van elkaar worden.

De spreker waar de bijeenkomst om te doen was, Mark Lynas (auteur van het boek Six Degrees), kwam maar weinig aan het woord. Hij kwam met een paar interessante dingen. Over klimaatsceptici zei hij, dat deze klimaatverandering ontkennen uit ideologisch oogpunt. De sceptici zien ‘environmentalism’ als de grootste bedreiging voor liberaal kapitalisme sinds het communisme. Ik denk dat Mark daar gelijk in heeft. De Nederlandse klimaat scepticus Hans Labohm heeft geschreven dat de milieubeweging “the road to serfdom”, titel van boek van liberaal boegbeeld Von Hayek, dichter bij brengt.

Als ik met één gevoel uit de bijeenkomst van gisteren ben gekomen, dan is het niet dat klimaatverandering ons de grootste rampen gaat brengen, maar dat de klimaatsceptici groot gelijk hebben! Bij vlagen vond ik de mensen in de zaal een stelletje extremistische engerds die niet konden wachten om de vrijheden van andere mensen in de wereld in te perken.

Maar ik ben helemaal geen fan van klimaatsceptici. Ze weigeren tenslotte wetenschappelijke inzichten te accepteren, omdat het ideologisch even niet uitkomt. Daarmee zijn ze net zo erg als de klimaatfanaten van gisteren. Als ik thuis de column van Jeremy Clarkson in de Top Gear van september 2009 lees over plannen in Engeland om het ontkennen van klimaatverandering strafbaar te stellen, dan vind ik dat een heel goed idee. Maar alleen samen met een wet die het klimaatfanaten ook verbiedt hun mond open te trekken. En als beide kampen hun klep houden, misschien dat dan eindelijk een echt en open gesprek mogelijk is over wat te doen om klimaatverandering te voorkomen. Op zo’n manier dat ik straks gewoon in een dikke auto kan rijden, omdat ik dat wil.

De recession zou eigenlijk een he-cession moeten heten. Het woord was mij tot nu toe ontgaan, maar op tal van blogs en artikelen is het al een tijd in gebruik. Volgens Reihan Salam in Foreign Policy duidt de naam op het feit dat mannen de daders en slachtoffers zijn van deze recessie.

“The death of macho” van Salam is leuk om te lezen. Hij (ja het is een hij! En nog een conservatief ook!) geeft een nieuw perspectief op al langer bekende feiten. Met De New Deal in de jaren dertig werd uiteraard de economie vlot getrokken. In de ogen van Salam was het echter vooral bedoeld om mannelijke banen te redden, zodat de traditionele rol van de man als broodwinner door kon gaan. De huidige stimuleringspaketten zijn anders. Deze zijn niet meer gericht op sectoren waarin vooral mannen actief zijn, maar ook op sectoren met vrouwen. Zeker in de VS gaat dit op, met veel aandacht voor onderwijs en gezondheidszorg.

Salam denkt daarom dat in het Westen met deze recessie de blijvende doorbraak naar een gender gelijkwaardige samenleving tot stand komt. Hij sluit niet uit dat mannen zich daar nog tegen zullen verzetten (ik denk dan aan taferelen als in deze Bavaria reclame). Maar in de Westerse wereld gaat het gebeuren.

Dit in tegenstelling tot andere landen waar mannen geen middel schuwen om hun positie te behouden. Salam wijst bijvoorbeeld op het Chinese stimuleringspakket dat vol zit met maatregelen om de man aan het werk te houden. Een ander voorbeeld in het artikel is Rusland. Met de Russische man is het slecht gesteld. Levensverwachting, gezondheid, werkloosheid, in alles leidt de Russische man een kwijnend bestaan. Behalve in het Kremlin. Het beleid vanuit Moskou draait om mannen. Juist vrouwen worden gemarginaliseerd. Het hele imago van het land is gericht om masculiniteit. Vandaar die foto’s van President Poetin. De Rus is de echte Bavaria man.

Zoals wel vaker met dit soort artikelen legt Salam iets teveel intentie in het handelen van de man. Er is geen sprake van een mannelijk complot. Als beleidsmakers blanke mannen zijn, dan is het beleid ook al snel gunstig voor blanke mannen. Dat heeft meer te maken met blinde vlekken dan kwaardaardige intenties. Maar dat maakt zijn conclusie - gender als het geopolitieke, en mogelijke gewelddadige, strijdpunt van deze eeuw - voor mij juist waarschijnlijker.

Aan de ene kant van de arena staan Westerse landen geleid door vrouwen en mannen. Dit zijn dus niet feminiene landen - gelijkwaardig! -, dus laten we voor het gemak spreken van androgyn. Aan de andere kant staan de masculiene landen. Die scheidslijn is wellicht al langer te zien, met een aantal Europese landen als androgyne voorbeelden en Rusland als het masculiene voorbeeld. De VS zal zich in het rijtje van androgyne landen scharen onder Obama, na een periode van hoog masculiniteit onder Bush. Ik weet wel dat het in de androgyne landen prettiger vertoeven zal zijn. Maar als het op geopolitiek aankomt (ouderwetse belangenverdediging en machtsprojectie), denk ik dat de masculiene landen beter af zijn. Die dood van macho wordt door Salam wellicht wat prematuur vastgesteld.

Los van al deze mondiale ontwikkelingen, stelt het mij vooral voor een persoonlijk dilemma. Ik was namelijk nou net bezig meer macho te worden.

Het is nog vroeg en in het café van De Balie zijn maar een paar tafels bezet. Er zitten een paar buitenlandse toeristen. Ik neem een tafel in beslag met met collega Dirk om te praten over een programma in december. Links van mij is een meisje aan het werk op haar een laptop. Een paar tafels daarnaast zit een jonge vent met een Apple.

Die jongen wil daar eigenlijk niet zitten, zo blijkt. Aan één van de barmedewerkers vraagt hij een beetje klagerig waarom hij niet in de foyer mag zitten. “De foyer is dicht, meneer, omdat het zo rustig is in de zomermaanden. Mensen zitten liever buiten op het terras. Alleen als het drukker wordt, doen we de foyer open. U kunt er nu dus niet zitten.”

Vijf minuten later arriveert de afspraak van de jonge vent. Een wat oudere man, die meteen zijn eigen Apple erbij pakt. De jongen zegt: “We mogen daar niet zitten”. Met zijn hoofd maakt hij een gebaar richting foyer. De oude man maakt met zijn hoofd een gebaar naar de tafel waar het meisje met haar laptop zit en zegt met ironisch afkeurende toon: “O, we moeten bij de Windows machines zitten”.

I’m Apple. En I’m not windows. Zet het vast in je agenda: 20, 21 en 22 november festival over identiteit in De Balie.

Elke dag steek ik met de pont het Noordzeekanaal over, van Zaandam naar het Westelijk Havengebied. Ik tel de schepen die voorbijkomen en hoop dat het er veel zijn als teken dat de economische crisis afneemt. Ik heb zelfs de schipper van de pont willen vragen om elk uur alle schepen te turven en om zo een eventuele opleving ruim voor het CPB te kunnen voorspellen.

Dat soort scheepvaartdata wordt natuurlijk allang bijgehouden. The Baltic Exchange rapporteert regelmatig hoe het zeetransport er wereldwijd bijligt. En, jawel, het neemt weer toe!

Helaas komt de stijging vooral door grondstoffentransport naar China. Daar zie ik niets van op het Noordzeekanaal. En die toenemende vraag naar grondstoffen met bijbehorden prijsstijgingen kan het economisch herstel bij ons nog flink dwarsbomen.

Ik houd mijn ogen open voor (nog) minder schepen.

De groei van Wilders zal wel weer historisch genoemd gaan worden. Hij zelf noemde het al de definitieve doorbraak van de PVV. De analyses zullen ons nog maanden en misschien jaren om de oren vliegen. Ik heb er nu al genoeg van. Voor deze keer dan toch mijn analyse.

Ik stem geen PVV. Ik ben het ook totaal niet eens met de PVV. Ik kan Wilders niet luchten of zien. En wat roept die man een onzin. Maar of ik wil of niet, Wilders hoort erbij. Op democratische wijze - ook al is het geen democratische partij - krijgt hij veel stemmen en bij een democratie hoort nu eenmaal dat de uitslag soms niet bevalt. Een les die Geert Wilders en aanhang zich ook wel eens eigen mag maken.

Wat mij echter het meest opvalt is de rare wijze waarop andere partijen reageren. Zoals Balkenende die bij Knevel en Van den Brink mag zeggen dat Wilders toch zeker geen Fortuyn is. Of Hamer die na het verlies van de PvdA vindt dat de PvdA het niet goed heeft weten uit te leggen. In andere woorden, de kiezer begrijpt het niet en dus moet de PvdA beter gaan communiceren…

Het is allemaal zo paternalistisch, ik zou bijna op de PVV gaan stemmen. Kiezers overzien niet alle gevolgen van hun stem. Maar ze weten heus wel wat ze doen. Balkenende hoeft ze niet te vertellen dat Wilders Fortuyn niet is. En de PvdA moet vooral niet na gaan denken over hun communicatiestrategie. Zolang de tenneur van andere partijen is dat de kiezers het allemaal niet goed begrijpen, dan zal de PVV alleen maar groeien.

En waarom ook niet? Wie begint over de opvolging van Kroes en daarmee de indruk wekt dat het allemaal om baantjes gaat, die verdient een hele grote PVV. En alleen met Wilders in de regering blijkt pas hoeveel hij gedaan krijgt en of mensen hem blijven steunen.

Wilders presenteert zichzelf als het doorgeefluik van het volk. Volgens hem draait het daar ook om in de politiek. Ik ben het daar niet mee eens. Ik ben op zoek naar politici die zelf wat vinden en daarvan proberen ze kiezers te overtuigen.

Dat is de PvdA niet gelukt. Maar waarom is dat niet iets om trots op te zijn? De PvdA heeft standpunten die haaks staan op die van de PVV. Met dit electoraat kost dat stemmen. So be it.

Update: Uit analyse is inmiddels gebleken dat oud-PvdA stemmers vrijwel niet zijn overgestapt naar de PVV, maar naar D66 en GroenLinks. PVV heeft haar stemmers vooral gehaald bij de SP, CDA en VVD. De PvdA heeft toch niet zoveel om trots op te zijn.