Ga je mee demonstreren? Dat werd mij afgelopen weken meerdere malen gevraagd. Demonstreren tegen de kaalslag op cultuur en kunst bijvoorbeeld.
Ja, ze bestaan nog: mensen die hun al dan niet terechte zorgen over politieke zaken denken te moeten vertalen in een demonsteren. Met zijn allen je woede uiten jegens die duisterse overheid.  Op Facebook merkte ik daar een tijdje geleden het volgende over op:

“Op een kunstmatig gecreëerde demonstratie-vlakte blijven hangen en muziek maken zet geen zoden aan de dijk. Dat is precies waarom demonstreren anno 2010 in Nederland niet meer werkt. Het is geregisseerd en ingepland. Ik wil best demonstreren, maar van mijn leven niet op zoiets idioots als het Malieveld.”

En geregisseerd, dat was het zeker. Demonstraties jegens de overheid welke in Den Haag worden georganiseerd moeten al snel uitwijken naar het Malieveld. Een vlakte op veilige afstand van het Binnenhof. Op foto’s is dan vooral te zien hoe zo’n geregisseerd evenement er uit ziet: vooral gezelig. Mensen lachen wat, zingen liederen, twee meisjes hebben een fleurig konijnenpak aan, terwijl de ‘dresscode’ een duidelijke zwarte voorkeur liet merken.
Erg leuk vond ik trouwens een foto met daarop een jongen met een spandoek waar op stond: “wij doen niet aan oneliners”. Natuurlijk sterke retoriek om voor dat statement zelf ook een oneliner te gebruiken. Ik heb niet het idee dat de maker van dit spandoek stilstond bij de vreemde ironie van zijn gekozen vorm.
Behalve tal van inconsistensies en dat kunstenaars en cultuurminnaars vooral een eigen feestje willen vieren ligt er nog een andere belangrijke reden aan het mislukken van demonstraties in Nederland.
In de eerste plaats – en dat is misschien het belangrijkste argument – hebben Nederlanders geen traditie in demonstreren en volkswoede. Sterker nog: de Nederlander is opvallend volgzaam jegens de overheid. Eeuwenlang polderen en pacificatie heeft de Nederlander mak gemaakt. Binnenkort verschijnt het boek ‘ Brave burgers gezocht’, onder redactie van Marcel Ham en Imrat Verhoeven.
Dit boek doet -grofweg – onderzoek naar de vraag in hoeverre burgers zich laten sturen door hun overheid. De Nederlander doet het opvallend goed. De Nederlander eigenwijs en tegendraads, zoals het hitje “15 miljoen mensen” ons deed geloven? Vergeet het maar.
Dit ligt niet zozeer aan die mensen, maar is een maatschappelijk model dat al eeuwen bestaat. Burgers worden simpelweg geconditioneerd en gevormd door dit model. Tja, uiteindelijk is de maatschappelijke culturele dynamiek naast je ouders en sociale omgeving je belangrijkste opvoeder.

Dit ‘brave’  model levert onder normale omstandigheden praktisch geen problemen op.  Dit soort landen zijn vreedzaam, kennen relatief weinig interne onrust en doen het financieel gezien veel beter dan landen waar men nog om van alles massaal te straten op stiert.
Maar goed, ik had het over normale omstandigheden. Als de nood ook maar iets aan de man is is dit model niet in staat van haar burgers strijders te maken. Interne sabotage en dwarsliggerij komt niet uit dit maatschappelijk model voort. Een mooi voorbeeld hiervan is de relatieve volgzaamheid van Nederlanders gedurende de Tweede Wereldoorlog. Dit komt niet omdat Nederlanders slechter zijn dan bijvoorbeeld Fransen, ze zitten meer ingebakken in een coöperatieve structuur.
Dit verschil is nog goed zichtbaar in het Frankrijk van vandaag de dag, waar demonstraties het land regelmatig volledig stil leggen.

Een andere reden waarom demonsteren niet meer werkt is omdat onze samenleving fundamenteel is veranderd. Er bestaat nauwelijks nog verschil tussen een werkende arbeidersklasse van horigen en politieke leiders die orders uitvoeren. Het klassenverschil is in Nederland aan het verdwijnen. Hierdoor verdwijnt een instrument als demonstreren. De overheid verwacht een slimme bevolking, die middels zelforganisatie, bestuursorganen en medezeggenschap anticipeert op komend beleid en met nieuwe ideeën komt.

En tot slot natuurlijk dat vervloekte internet. Sociale onrust lijkt zich nu vooral online af te spelen. Malcolm Gladwell schreef hier onlangs in The New Yorker een weinig hoopvol artikel over. Volgens hem wordt online volkswoede zelden omgezet in daadwerkelijke actie.
Ik deel deze observatie met hem. Maar dit betekent niet dat alles verloren is. Op internet zouden creatieve ideeën moeten ontstaan. Een open source melting pot waarin talent elkaar vindt en slim inspeelt op de bestaande overheid. Een plek waar grassroots-bewegingen kunnen ontstaan.
Dus inplaats van lid te worden van een Facebook-pagina waarin de deelnemers hopen dat een fictieve uil minister-president wordt is het beter via Facebook gewoon een nieuwe partij te beginnen.

Het zijn spannende tijden. Net als alle andere tijden overigens. Vandaag de dag staan we echter voor de uitdaging hoe we onze woede kunnen laten aansluiten bij de geavanceerde en hoogopgeleide netwerksamenleving van vandaag de dag.

Trouwe lezers van dit blog weten dat ik een fan ben van internet. Ik waardeer en respecteer de waakzaamheid van de internetgemeenschap enorm. Dat neemt niet weg dat ik vind dat Brinkman en kornuiten wel een punt hebben inzake hun advies om kranten te redden.
Mijn mening is vooral gestoeld op de onzin die de internetgemeenschap massaal uitkraamt. Met name de twitteraars kunnen er wat van. Zo vindt men het absurd dat er geld van de ene sector naar de andere wordt overgeheveld. Iemand op twitter stelt dat je ook geen belasting op windmolens heft om kolencentrales draaiende te houden. Een andere spitsvondige twitteraar vergelijkt de kranten-internet-discussie met een mogelijke belasting op fietsen om de automobielenindustrie on wheels te houden. 
Helaas voor deze mensen klopt er van deze analogieen geen moer. Het gaat de commissie Brinkman niet om een sector an sich, maar om een vitaal orgaan binnen onze rechtsstaat.
In alle commotie wordt voorbijgegaan aan waar het echt om gaat: hoe zorgen we dat informatievoorziening goed blijft werken anno nu (en in de toekomst). Ik heb het hier over de waakhondfunctie van de media. Ik vind het internet fascinerend, maar voor echt goede analyses moet ik nog steeds dode bomen lezen.
Veel mensen doen alsof het verplaatsen van geld iets nieuws is. Maar belasting heffen op punt 1 om punt 2 beter te maken is onderdeel van hoe wij hier met collectieve goederen om gaan. Denk hierbij aan publieke omroepen, infrastructuur, kunst en cultuur. Afgaande op de reacties op internet, is het niet best gesteld moet het rationeel vermogen van veel mensen. Juist voor die mensen zijn goede kranten een must read.
Het is frappant hoe de consument -  juist nu we volop in het informatietijdperk leven – weigert de hand in eigen boezem te steken en te betalen voor informatie. Van muziek, films tot nieuws en achtergronden, we willen vooral opzuigen, zonder er een cent voor uit te hoeven geven. Ik houd mijn hart vast wat dit in de toekomst – als alle financiele reserves (van kranten, platenmaatschappijen, productiebedrijven) zijn verdwenen - aan productenaanbod op zal leveren.

En minister Plasterk? Die ziet geen verband tussen het teruglopen van aantallen krantenlezers en internet. Het zal dan wel aan de stand van Mercurius liggen. Het is immers bijna rampjaar 2012.
Wat mij betreft worden mensen door dat gegoogel en gesurf steeds dommer en besmet met ongeneeslijke tunnelvisie. Mezelf inbegrepen. Tijd voor actie dus.

Het is het gesprek van de dag vandaag: Michael Jackson is dood. Nooit was ik zelf zo geschrokken door de dood van een bekend figuur.
Hiermee zijn de jaren 80 definitief voorbij. Ik roep Madonna en Prince op hun carriere in de wilgen te hangen. Ik vind het prima als ze blijven leven, maar hun muzikale klanken misstaan voortaan op elk podium. Zonder de godfather van de pop in ons midden zullen hun optredens elke kleur missen.
Het is mooi geweest met de jaren 80.

En om nog maar een Balie-verantwoorde draai te geven aan deze post: het viel me gister op hoe snel het nieuws door de stad ging. Ik was gister aan het werk in Trouw Amsterdam, binnen de korste keren was iedereen op de hoogte. Alle Twitter-adepten ten spijt, de oeroude mond-tot-mond-verspreiding gaat toch het snelst. Dit was ook een van de conclusies van een ingelast programma over Iran. Al is de Twitteraar nog zo snel, het gesproken woord achterhaald haar wel. Kortom, het mondeling opjutten is veel crucialer dan al het internetverkeer bij elkaar. Kijk de aflevering terug via deze link.

Een hoop jonge mensen verbinden hun identiteit aan hun Apple. Mensen met een Apple willen een vinger opsteken naar het allesverslindende kapitalisme van grootgrutter Microsoft. Ze willen liever gezien worden met een merk dat creativiteit, originaliteit en indivualisme uitstraalt. Als je een beetje hip en urban bent en er toe doet, wil je natuurlijk alleen nog maar met een Macbook gezien worden. Met een Apple in je schoudertas kun je wereld laten zien dat jij anders bent, dat je kwaliteit zo belangrijk vindt, dat je een zeer goede smaak hebt, dat je geld hebt, dat je een kritische consument bent.
Ik vraag me alleen af hoe deze mensen dat rijmen met de censuur van Apple. Applicaties voor de Iphone worden aan zeer strenge eisen onderworpen. Zo werd laatst nog een applicatie van de eenmansformatie Nine Inch Nails tegengehouden omdat een van hun songteksten het stoute woord fuck bevatte. Dit is slechts een voorbeeld. De lijst is eindeloos.
Ik vertrouw de mensen achter Apple voor geen meter meer. Ik denk dat ze er een dubbele agenda op na houden. Aan de voorkant lijken ze hip en progressief, aan de achterkant stinkt het naar censuur en bemoeizucht. Met Steve Jobs als onbetwist goeroe en profeet.  Een volgende stap is waarschijnlijk wereldheerschappij.
Geef mij dan maar de pragmatische kapitalisten van Microsoft en co. Je ideeen zijn altijd veilig in een wereld waar geld de enige graadmeter is.

Overigens weet ik dat de machines van Apple een zeer goede reputatie hebben als het aankomt op zware creatieve toepassingen. Hun Protools voor muziekbewerking en editting staat bijvoorbeeld al jaren eenzaam aan de top. Ik wil de echte creatieven derhalve niet voor het hoofd stoten.
Maar een beetje googelen en tekstbewerken gaat even goed op een non-Apple. Het is alleen een stuk goedkoper. 
En ach, je identiteit mag natuurlijk best wat kosten.

Vandaag schoot de rechterlijke macht even uit haar slof.‭ ‬Ze beet van zich af.‭ ‬We zagen de tanden van onze rechtsstaat.‭
Wat wil nu‭?
Yvonne van Hertum is veroordeeld tot 2 maanden onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Wie?
Yvonne van Hertum is zelfverklaard pedojaagster en de oprichter van stopkindersex.com,‭ ‬een site die zich ten doel stelt om kinderen te beschermen.‭ ‬Maar feitelijk is de site een uitlaatklep voor een groep gefrusteerde burgers die zich totaal onbegrepen voelt door de gevestigde orde‭ ‬en in hun anti-pedosite een enorm moreel gelijk heeft gevonden om te strijden.‭
Haar laatste wapenfeit is de realisatie van een in de VS gehoste site waarop veroordeelde pedoseksuelen met naam en toenaam worden genoemd.‭
Van Hertum geldt als een van de meest omstreden figuren op internet.‭ ‬Zo bombardeerde ze slachtoffers van seksueel geweld tot pedolover als deze kritiek uitten op haar werkwijze en schreef ze een boekje over haar van haar vader geerfde Holocausttrauma dat achteraf van A tot Z bij elkaar bleek te zijn gelogen.
Lange tijd werd Van Hertum nauwelijks tegengehouden.‭ ‬Ze‭ kon naar goed dunken adresgegevens en foto’s van vermeende pedofielen online plaatsen. Dit mag natuurlijk helemaal niet in Nederland. Maar omdat iedereen het toch wel eens is met haar adagium ‘Van kinderen blijf je af!’ hield Nederland zich stil. De enige gefundeerde forse kritiek kwam van de internetgemeenschap, waar online magazines en fora zoals Fok! en GeenStijl (en nog vele andere aan haar gewijde webpagina’s) haar daden allang hadden ontmaskerd (1).

Maar eindelijk heeft de rechtelijke macht haar tanden eens laten zien. ‘Tot hier en niet verder’ is het signaal van Het Hof geweest. De facto is de uitspraak opmerkelijk. Van Hertum was namelijk eerder door een gewone rechtbank veroordeeld voor 30 uur schoffelen. Hier was zij het niet mee eens en een hoger beroep volgde. In hoger beroep viel haar straf plots fors hoger uit. Ze moet nu 2 maanden onvoorwaardelijk zitten. Dit was voor iedereen nogal een verrassing.
Het lijkt wel alsof de rechter het persoonlijk zat was. Een daad wilde stellen. Een signaal de wereld in sturen dat eigenrichting absoluut niet kan. En misschien heeft de woede van de rechter er ook wel mee te maken dat de rechtelijke macht het zelf ook moet ontgelden. Van Hertum en consorten deinzen er niet voor terug ook rechters voor pedoseksuelen uit te maken als de uitspraak jegens seksuele delicten hen niet bevalt. In grotere context bijt de rechtelijke macht misschien zelfs van zich af omdat de bevolking steeds minder in de rechtsstaat lijkt te geloven.

Van Hertum heeft met haar site een andere kant van de veelgeprezen democratisering via internet laten zien. De onvrede jegens rechtelijke macht en gevestigde orde is niet nieuw. Maar het verschil met vroeger is dat het de ongeletterden vandaag de dag in staat zijn de handen op elkaar te krijgen. Internet geeft hen ongekende macht. Middels fora en websites zoeken en vinden ze elkaar. Publieke schandpalen zijn dan snel opgericht.
Omdat pedofilie een thema is waar iedere Nederlander zich zorgen over maakt, konden ze lang hun gang gaan. Maar dit nieuwe signaal van de rechter schept – hoop ik - een gunstig precedent voor de toekomst(2).

Onze rechtsstaat is er nog steeds eentje om erg trots op te zijn. We laten deze niet via de achterdeur afbreken door een stel gefrustreerde randdebielen die met hulp van goedkope inbelaccountjes (bestaan die nog?) en middels een misplaats moreel gelijk zich verenigd hebben!

(1) Internet blijkt in dit soort gevallen een veel beter medium dan de oude media zoals kranten en televisierubrieken. De internetgemeenschap is beter op de hoogte en verhoudt zich veel kritischer ten opzichte van dit soort zaken dan mensen die nog louter NOVA en het NOS-journaal bekijken. Een tenenkrommend voorbeeld is een aflevering van Pauw & Witteman waar Yvonne van Hertum op bezoek was. De redactie van dit programma had blijkbaar niet de moeite genomen heel even te googelen. Wat overbleef was een kritiekloos interview.
Het is wel een van de redenen dat ik niet meer zonder fora en weblogs kan voor mijn dagelijks nieuws.

(2) We moeten niet te vroeg juichen. De sites van Van Hertum en co zijn gehost in met name de VS. De macht van de rechtsstaat en indirect de oude, vertrouwde natiestaat is door de internationalisering van en via internet aanzienlijk kleiner geworden. Fysieke grenzen zijn samen met het mandaat van de natiestaat dankzij internet poreus geworden. Soortgelijke problematiek speelt ook bij torrentsites als ThePiratebay.org en de verspreiding van kinderporno. Vanzelfsprekend speelt de anonimiteit van internetters hier ook een rol bij. De Utrechtse bestuurskundige Mark Bovens heeft in dit verband zeer interessante stukken geschreven.

Op sites als Hyves en Flickr staat het er vol mee. Malloten die onlangs Berlijn bezochten en dolgraag het Holocaustmonument  in het Oude Oost-Berlijn wilden fotograferen. Het liefst zo mallotig mogelijk. We zijn tenslotte op vakantie. Of het nu ons Manneke Pis betreft, of een serieus monument dat een genocide voorstelt: wat kan het ons schelen.
Een paar voorbeelden: 

Eerder maakte ik hier een serie over met Menno van der Veen. De serie heette 7080 en ging over de nieuwe morele ijkpunten van jonge mensen nu de Holocaust niet langer voldoet. Neem eens een kijkje op de De Balie-terugkijkpagina en beleef het nog eens.

Bloggen over bloggen is eigenlijk not done. Maar GeenStijl is allang geen pure blog meer. Zo is hun laatste wapenfeit de poging een publieke omroep www.powned.tv op te richten. En om het aantal benodigde leden te halen op 1 april hebben ze de macht overgenomen  in de Amsterdamse zuip/studententoko Meander te Amsterdam. Waarom? Omdat het kan! Ik volg GeenStijl al jaren. Met veel genoegen. Natuurlijk gaan ze weleens te ver, en natuurlijk vind ik op GeenStijl niet de verdieping waar ik natuurlijk dagelijks naar hunker, maar fris is het wel. Een aantal redenen waarom ik GeenStijl lees: GeenStijl is eigenlijk de enige Nederlandse weblog waar ook nog wat te lachen valt. Andere weblogs nemen zichzelf en de wereld rondom zich veel te serieus. GeenStijl heeft eigenhandig grenzen tussen prive en publiek gekraakt. Wat je prive flikt, maken ze graag publiek, en je kunt je niet thuis onttrekken, aan die zaken die je publiek uithaalt. Wees gewaarschuwd, want vandalisme plegen; je collega oraal bevredigen in een fietsenhok; kleine of grote fraude plegen: GeenStijl hangt je op en laat je niet meer los. Ook al is de wc-bril van goud. Dankzij hun grote groep lezers is hun macht enorm. Ze traceren je zo met naam en toenaam op het internet. Dit is niet goed voor de privacy natuurlijk. Maar wat GeenStijl doet, vind ik niet erg. GeenStijl maakt alleen maar duidelijk wat al lang een feit is: het internet heeft tot op grote hoogte een eind gemaakt aan de privacy. Veel mensen zijn zo naief hun hele hebben en houwen op hyves te kwakken. GeenStijl bestaat bij de gratie van de naieviteit van veel internettende mensen. Het opnieuw definieren van deze grenzen is iets waar ik erg benieuwd naar ben. Ik sta er niet onwelwillend tegenover.

GeenStijl maakt een middelvinger naar de bestaande media. Ik merk dat veel mensen meer geneigd zijn de media te wantrouwen. Ik denk dat geenstijl daar een rol in heeft gespeeld. Bij mij heeft dat in ieder geval een gezond wantrouwen opgeleverd. Geheel onbedoeld heeft GeenStijl een nieuw moreel kader opgeworpen. Dit morele kader is gebaseerd op het adagium: ‘Omdat het kan!’. Het toppunt van opportunisme natuurlijk, maar wederom een reden waarom ik lees. Geen geheven vingertjes op GeenStijl dus. Als GeenStijl deze principes voortzet bij PowNed zit het dus wel snor. Aanvankelijk keek ik met argusogen naar het initiatief onder het mom van ’schoenmaker, blijf bij je leest’. Maar na het zien van een eerste pilotaflevering van PowNed ben ik om: ik heb veel vertrouwen PowNed. Dit heeft onder andere te maken met hoe Tweede Kamerleden en ministers braaf en gedwee uit de hand eten van GeenStijl. Waarschijnlijk vreest men – met name na het Vogelaar-incident – hun mededogeloze journalistiek des te meer. En hoe PowNed volgzame en weinig kritische collega-journalisten op de hak neemt tijdens Wilders’ weekendje uit naar Londen is een zegening. Ik zie op GeenStijl wel een goede late-night-show verschijnen. In ieder geval een betere dan Pauw & Witteman. Aan GeenStijl de taak om vermaak met politieke journalistiek te mengen. Iets dat bijvoorbeeld BNN te weinig doet.

Kortom, redenen genoeg om PowNed in de gaten te houden en misschien wel lid te worden. Wie doet met me mee?

Nota bene: ter inspiratie een link naar Zonde van de Zendtijd . Een van de beste satirisch-politieke programma’s van Belgie (Canvas/Stubru).