De B-journalisten van de tenenkrommende regionale zender RTV Utrecht (ik heb jarenlang in Utrecht gewoond, zo amateuristisch als RTV Utrecht maken ze het nergens) hebben een schandaal ontdekt! In het kielzog van hun collega’s van buurtsuffertje Ons Utrecht (die de sluwe vos Aleid Wolfsen ten val wilden brengen) zochten de redacteuren met de Wet Openbaar Bestuur (WOB) in de hand maandenlang naar mogelijke misstanden bij het openbaar bestuur. Even leek het er op dat ze niets konden vinden. ‘Er moet iets zijn!’, brulde de hoofdredacteur over de redactietafel. En ja, ze vonden iets. Gedeputeerde Joop Binnekamp (VVD) gaf maar liefst 8000 euro aan etentjes uit in twee jaar tijd. Meer dan al zijn collega’s bij elkaar! En 8000 euro is natuurlijk een geweldig bedrag gezien de hele begroting van circa 500 miljoen euro per jaar.
Wat ik veel opvallender vind is dat zijn collega Anneke Raven (CDA) maar 40 euro heeft uitgegeven in twee jaar. Dit vind ik vele malen schokkender dan die 8000 euro. De conclusie van die 40 euro is dat mevrouw blijkbaar nooit met mensen heeft gegeten. Ze heeft zich nooit onder de mensen begeven. Nooit genetwerkt.

Ik stel voor om de WOB nu eens te gebruiken om apathische en teruggetrokken politici en bestuurders te zoeken en vervolgens te ontslaan. Een goed politicus of bestuurder eet wel eens met vriend en vijand. Het creeeren van draagvlak gaat door de maag, toch?

En RTV Utrecht, gefeliciteerd met jullie scoop! Puik werk. Niet dus. Jullie hadden best de moeite kunnen nemen de context te onderzoeken, zoals het een goede journalist siert. Nu is het goedkoop scoren om het scoren. Jullie functie is die van waakhond. Het gevolg van jullie actie nu is dat wantrouwen jegens politiek en bestuur waarschijnlijk weer zal gaan toenemen. Dat heeft weinig met een waakhondfunctie te maken.

 

Een veelgehoorde uitspraak: Adolf Hitler kwam met zijn NSDAP op democratische wijze aan de macht. Men refereert hier aan de grote verkiezingszege die zij boekten in 1933. Meer dan 40 % van de bevolking zag toen wel iets in de partij van Hitler. Met alle gevolgen van dien.
De veronderstelling of Hitler op democratische wijze aan de macht kwam blijft wat mij betreft een veronderstelling, en zeker geen feit.
Een aantal kanttekeningen zijn bij deze veronderstelling te maken:
In de eerste plaats verkeerde het land in crisis. Zowel een ideele als een financiele crisis. Er was veel werkloosheid en armoede. Bovendien was de moraal tot een dieptepunt gezakt. Van nationale trots was niet veel overgebleven. Je kan je afvragen of het in deze context mogelijk is een goede democratische keuze te maken. Al van oudsher – zo vanaf de oude grieken – werd een moreel gezonde, trotse en vitale burgerij als voorwaarde gezien voor het maken van een evenwichtige democratische keuze.
Een ander punt betreft de rol van knokploegen (gespuis en opportunisten) en vrijkorpsen (gedesillusioneerde en gefrusteerde ex-soldaten). Middels geweld hielpen zij aanvankelijk de NSDAP in het zadel. Later, toen de NSDAP eenmaal aan de macht was, gingen de vrijkorpsen en knokploegen op in de beruchte Stormabteilung (SA). Middels angstcampagnes en overheidsbeleid werd de bevolking gedwongen de Nazi-propaganda te verspreiden. Van studievereniging tot vis-vereniging, het werden allemaal kleine nazi-clubjes. Meedoen was niet echt een keuze. Dit noemde men in mooi Duits de gleichschaltung.
Inplaats van te veronderstellen dat Hitler op democratische wijze aan de macht kwam is het juister te stellen dat Duitsland al een dictatuur was voor de verkiezingen uberhaupt waren begonnen.

Aan de andere kant, en deze uitspraak is op zijn zachts gezegd erg omstreden, ligt het uiteindelijke mandaat altijd bij de bevolking. Volgens mijn eigen – zeer enge – definitie is elk land een democratie, met het volk als uiteindelijke machthebber. Elk volk is in staat om zijn overheid omver te werpen.  Danwel door anders te gaan stemmen, danwel door op te roepen tot revolutie, danwel de wapens te pakken en een burgeroorlog te starten.
Elke dictator heeft draagvlak nodig, een bevolking die tot op grote hoogte in een illusie wil geloven. Dit is niet zo vreemd. Mensen hechten aan een veronderstelde stable state. Een thuis, een habitat dat er morgen nog net zo uitziet als vandaag. Deze hunkering naar stabiliteit is mensenlijk. Je kan er plannen en dromen op maken. Veel mensen zijn dus geneigd de ogen te sluiten, hun drang op straat om vrijheid te schreeuwen in te slikken om zo hun eigen leven veilig te stellen.
Neem nu een actueel voorbeeld als Iran. De Iraanse overheid maakte zich eventjes zorgen. De hele wereld keek naar Iran. Dat het Iraanse regime nu nog op de troon zit is natuurlijk te danken aan al die miljoenen die niet gingen demonstreren. De calculerende  miljoenen.
In Zuid-Afrika en bijvoorbeeld Roemenie bewees men dat voldoende boze mensen tot alles in staat zijn. Beide bevolkingen wierpen hun onderdrukkers omver.
Het is alleen jammer dat de situatie in beide landen uiteindelijk weinig verbeterde.
Er is dus meer voor nodig om een ware democratie te zijn. Zaken als betrouwbare instituties, rechtspraak en een solide middenstand.

In september gaan we in De Balie een aantal van deze dilemma’s voorleggen aan publiek en experts. Op 9 september tijdens een openbaar toegankelijk expertmeeting over democratie. Op 29 september bij een publieksprogramma over de democratie en democratische wortels in Zuid-Afrika.

Heb je alvast vragen of suggesties voor deze bijeenkomsten? Mail me of laat een bericht achter in de comments.

 

Homohaat uit zich op tal van manieren.‭ ‬Een leuke is de weerstand jegens de jaarlijkse Canal Parade.‭ ‬Deze weerstand wordt door veel mensen op een nogal indirecte en omslachtige wijze uitgesproken.‭ ‬Men zegt dan:‭ ‘‬tja,‭ ‬die Canal Parade,‭ ‬het hoeft van mij niet.‭ ‬Ik vind het prima dat je homo bent,‭ ‬maar waarom moet iedereen het dan weten‭? ‬Waarom dan toch zo overdreven‭?’‬.‭
Een typische mening die steeds meer in zwang komt bij progressief Amsterdam.‭ ‬Men vergeet blijkbaar dat het verschil tussen hetero’s en homo’s louter seksueel is.‭ ‬Dus ik zou niet weten hoe de Canal Parade en Gay Pride anders te realiseren is dan door dit gegeven te benadrukken.‭
We hebben nog een lange weg te gaan voordat homoseksualiteit volledig geaccepteerd is.‭ ‬Blijkbaar is seksualiteit zo’n essentieel element in de samenleving dat het moeilijk is andersseksuelen volledig te accepteren.‭ ‬En dan op zo’n manier dat het verschil niet meer relevant is en dus niet meer benoemd wordt.‭ ‬Dat zelfs ik het afleer om oude makkers soms flikkers te noemen.‭ ‬Al is het geuzennaam,‭ ‬het is natuirlijk ozo fout.